Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2016-17 αποφασίσαμε ως 1ο Γυμνάσιο Μοσχάτου να αναλάβουμε το πολιτιστικό πρόγραμμα «Υιοθεσία αρχαίων θεάτρων. Μαθητές ξεναγούν μαθητές στα αρχαία θέατρα». Την ιδέα μας έδωσε η πρόσκληση που απηύθυνε σε σχολεία η Κίνηση Πολιτών «Διάζωμα», η οποία δραστηριοποιείται για την ανάδειξη των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης, την εξεύρεση πόρων για την αποκατάστασή τους και την ένταξή τους στην καθημερινότητά μας.
Παρόμοιες δράσεις γίνονται εδώ και τρία χρόνια και έχουν την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων.
Διαλέξαμε να υιοθετήσουμε το θέατρο Ζέας Πειραιά λόγω της γειτονίας του με τον τόπο μας, αλλά και γιατί είναι ένα αρχαίο μνημείο που τυχαίνει να βρίσκεται δίπλα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά, όπου μπορεί κανείς να θαυμάσει σπουδαίους θησαυρούς της ευρύτερης παράκτιας περιοχής της πόλης.
Αν και ο χρόνος έχει αφήσει έντονα τα σημάδια του στον χώρο του αρχαίου θεάτρου Ζέας, η αξία του δεν υπολείπεται έναντι άλλων πιο διάσημων αρχαίων θεάτρων που γνωρίζουν μεγαλύτερη προβολή. Αντίθετα η χωροταξία του, η πλαισίωσή του με την υπαίθρια γλυπτοθήκη και όσα συναντά ο επισκέπτης περιδιαβαίνοντας τις αίθουσες του Αρχαιολογικού Μουσείου τον οδηγούν να ανασυνθέσει μια συνεκτική εικόνα για την πόλη και τη ζωή των κατοίκων της στην αρχαιότητα.
Η χαρά μας και μόνο στην ιδέα ότι οι μαθητές μας θα γνώριζαν ένα τόσο κοντινό μας αλλά μάλλον άγνωστο θέατρο, και ότι θα ξεναγούσαν τους μαθητές ενός άλλου σχολείου σε αυτό ήταν μεγάλη.
Ξεκινήσαμε λοιπόν με τη συγκρότηση της ομάδας μας και τον καταμερισμό εργασιών στα μέλη της. 25 παιδιά της Α΄ και Β΄ Γυμνασίου διάλεξαν διάφορους ρόλους, άλλοι πιο θεωρητικό άλλοι πιο πρακτικό. Έτσι είχαμε τους ερευνητές που συγκέντρωσαν πληροφοριακό υλικό, τους κατασκευαστές μακέτας και μασκών, τους ξεναγούς, τους ηθοποιούς, τους φωτογράφους.
Αφού ετοιμαστήκαμε επισκεφτήκαμε το θέατρο. Ήταν τόσο ωραία εμπειρία! Καθίσαμε κάτω από το στέγαστρο με τις επιτύμβιες στήλες και η ομάδα των παιδιών που είχε αναλάβει τη συγκέντρωση πληροφοριών τις παρουσίασε, ενώ τα παιδιά που ανέλαβαν να είναι φωτογράφοι στη δράση αυτή έβγαζαν φωτογραφίες και τραβούσαν βίντεο.
Συνδέοντας τη γνώση με τη δράση και την ψυχαγωγία επιλέξαμε χορικά από αρχαίες τραγωδίες, ώστε μέσα από μια συλλογική εργασία να ζωντανέψουμε τη θεατρική ιδέα και πράξη, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το δικό μας παρόν. Επιλέξαμε σκόπιμα οικεία θέματα από κείμενα της σχολικής ύλης. Χορικά που προέρχονται από την «ΕΛΕΝΗ» του Ευριπίδη, τις «ΟΡΝΙΘΕΣ» του Αριστοφάνη και την «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» του Σοφοκλή διδάχτηκαν στην ομάδα των παιδιών που αποτελούσε τους ηθοποιούς μας, ώστε να κινηματογραφήσουμε στην ορχήστρα του θεάτρου Ζέας τους χορούς μας και να διαφημίσουμε με τον τρόπο μας το θέατρο ως κορυφαία μορφή τέχνης.
Στο ίδιο πλαίσιο οργανώθηκε και το εργαστήρι για την κατασκευή θεατρικών προσωπείων που φόρεσαν οι ηθοποιοί μας στο χορικό των Ορνίθων. Παράλληλα κρίναμε απαραίτητο να έρθουν τα παιδιά σε επαφή και με άλλα αρχαία θέατρα. Έτσι επισκεφτήκαμε το αρχαίο θέατρο του Διονύσου, το Ηρώδειο και περιδιαβήκαμε σε όλα τα μνημεία του βράχου της Ακρόπολης.
Ήταν ένας μαγευτικός περίπατος στα μνημεία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Στην πορεία της πολιτιστικής μας δράσης θελήσαμε ό,τι μάθαμε για το θέατρο Ζέας Πειραιά να το κοινωνήσουμε και σε μαθητές άλλου σχολείου. Επιλέχτηκε λοιπόν το Γ2 τμήμα του 2ου Γυμνασίου Μοσχάτου και η ομάδα των ξεναγών μας το ξενάγησε τόσο στο θέατρο όσο και στο όμορο μουσείο όχι μόνο στην ελληνική, αλλά στη γαλλική και γερμανική γλώσσα. Επίσης τα παιδιά απήλαυσαν την παράσταση ενός χορικού από την Ελένη του Ευριπίδη.
Ήταν πράγματι μια πολύ ωραία εμπειρία, γιατί πρώτη φορά τα παιδιά αναλάμβαναν ενεργό ρόλο στην ξενάγηση και γιατί ενισχύθηκαν οι σχέσεις συνεργασίας των δύο σχολείων.
Καθώς ο χώρος του θεάτρου Ζέας είναι ευάλωτος λόγω της κατάστασης των εναπομεινάντων στοιχείων του και της δυνατότητας συντήρησής του, η πρόσβαση σε αυτόν είναι περιορισμένη. Έτσι σκεφτήκαμε ότι η αποτύπωση-αναπαράστασή του σε μια μακέτα θα μπορούσε να μας δώσει μια καλύτερη, πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την αρχική του μορφή. Η ομάδα των μαθητών που ανέλαβαν αυτό τον τομέα δράσης με τη βοήθεια του κυρίου Παικόπουλου, πατέρα μαθήτριάς μας, έφτιαξαν τη μακέτα του θεάτρου και ένιωσαν υπερήφανοι για το έργο τους.
Για τους παραπάνω λόγους διαλέξαμε να κινηματογραφήσουμε την χορική μας δράση στην αυλή του σχολείου μας κι όχι στην ορχήστρα του θεάτρου όπως ήταν η αρχική ιδέα. Η πίσω αυλή του σχολείου μας που είναι μέσα στο πράσινο έγινε το σκηνικό για την παράσταση των τριών χορικών. Οι ηθοποιοί μας απέδωσαν όσο γινόταν καλύτερα τους ρόλους τους για την παραγωγή αυτής της ταινίας που απολαμβάνετε.
Όλη η ομάδα μας δούλεψε σκληρά για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα και νιώθουμε πως υπηρετήσαμε το στόχο μας με συνέπεια και ομαδικό πνεύμα, διασκεδάζοντας κάθε βήμα της δράσης μας. Ελπίζουμε το τελικό αποτέλεσμα να δικαιώνει τις προσπάθειές και την αρχική μας ιδέα, να τιμήσουμε και αναδείξουμε ένα χώρο που, αν και έχει μια αναμφισβήτητη πολιτισμική αξία, βρίσκεται, όπως και άλλοι, παροπλισμένος και προσιτός μόνο σε όσους αναγνωρίζουν την μουσειακή του αίγλη. Εμείς πλησιάζοντάς τον καταλάβαμε πως θα μπορούσε να είναι πολύ περισσότερα, αρκεί να ενδιαφερθούμε και να φανταστούμε την αναγέννησή του μέσα στο ιστό της σύγχρονης πόλης, της σύγχρονης ζωής.
Υπεύθυνες καθηγήτριες: Κική Αλεβίζου, φιλόλογοςΣοφία Πετρόχειλου, φιλόλογοςΕλένη Βόγκλη, καθηγήτρια Γαλλικών
ΠΟΙΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΖΕΑΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΖΕΑΣΣτα αρχαία χρόνια στον ΠεραίαΚατεβαίνανε στη Ζέα Θέατρο για να χαρούνεΚαι τους κολλητούς να δούνε Το θέατρο μετά τόσουςαιώνες Σαν και άλλους ερειπιώνεςΣτέκει εκεί βουβό και ξένο Με γλυπτά τριγυρισμένοΓύρω πολυκατοικίεςΚαι ανθρώπινες ιστορίες Η πόλη βουίζει, η ζωή τρέχει,Θέατρο άλλο δεν προσέχει Το μουσείο , ο γείτονας του,Κηδεμόνας της προσφοράς τουΚρύβει εντός του θησαυρούςΤης νέας γνώσηςοδηγούς.
Όταν στο μουσείο φτάσεις Μη βιαστείς να προσπεράσεις Έλα κι εσύ όπως κι εμείςΣτην αυλή να περιηγηθείς Απ’ του Μοσχάτου το σχολείοΣτου θεάτρου το θεωρείοΔεν είναι δρόμος πολύςΑρκεί να θέλεις να νοιαστείςΤο θέατρο Υιοθετήσαμε Τουτέστιν, το μελετήσαμεΚαι μαθητές άλλους Σε αυτό ξεναγήσαμε Eυχή μας και στόχος μας Σ’ αυτή την ιστορία Να ‘χουν τόποι σαν κι αυτόν Μία νέα ευκαιρία Ανταποκριτές κι εμείς Του θεάτρου Ζέας θετοί γονείς Ευχόμαστε σ’ όλους εσάςΚαλή διασκέδαση από καρδιάς Σ. Πετρόχειλου
ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΥΙΟΘΕΣΙΑ ΘΕΑΤΡΟΥ ΖΕΑΣΓιατί να υιοθετήσουμε ένα αρχαίο θέατρο;Απαντάμε στο ερώτημα παρουσιάζοντάς σας σήμερα μια ταινία που εκθέτει το χρονικό της προσπάθειάς μας να γνωρίσουμε και να συνδεθούμε με αυτόν τον ιδιαίτερης σημασίας τόπο της πόλης μας. Πέρα από όσα αναφέρουμε στην ταινία μας είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι οι χώροι της πόλης δεν υπάρχουν για μας, δηλ. δεν έχουν αξία, παρά μόνο αν τους ανα- καλύπτουμε, αν έχουν σημασία για την προσωπική και συλλογική μας ζωή μέσα στην πόλη.
Η Αθήνα είναι μια πόλη χιλιετηρίδων η οποία αναπτύχθηκε ταχύτατα στον εικοστό αιώνα, ιδιαίτερα στο δεύτερο μισό του, θυσιάζοντας στο βωμό αυτής της ανάπτυξης και αστικοποίησης του πληθυσμού της χώρας μεγάλο πλήθος από τα αρχιτεκτονικά μνημεία της σύγχρονης ιστορίας της, αυτής των προηγούμενων αιώνων, από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους και μετά. Ένα σημαντικό σώμα κτηρίων που κατασκευάστηκαν στο διάστημα των τελευταίων δύο αιώνων εξαφανίστηκε με συνοπτικές διαδικασίες στο βωμό της αντιπαροχής.
Δημόσια και ιδιωτικά κτήρια που ενέγραφαν στην αρχιτεκτονική τους δομή και στον διάκοσμό τους τις μνήμες του αρχαιότερου παρελθόντος μας και του τρόπου με τον οποίο αυτό έγινε αντιληπτό και ερμηνεύτηκε από το ρεύμα νεοκλασικισμού θα μπορούσαν, αν επιβίωναν, να διδάξουν την ιστορική συνέχεια, το διάλογο του αρχαιοελληνικού με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και να συμβάλλουν σε μια διαφορετική αυτοσυνειδησία των πολιτών. Από την άλλη μεριά, οι αρχαιολογικοί χώροι της πόλης, μείζονος ενδιαφέροντος λόγω της ιστορικής μνήμης που ανακαλούν, αντιμετωπίζονται ως τόποι προσκυνήματος ή ως τουριστικά αξιοθέατα, περιχαρακωμένοι στο κύρος της μουσειακής – μνημειακής τους αίγλης.
Ανάγκη να τους δούμε από πιο κοντά ως τόπους της δικής μας καθημερινότητας. Η παρουσία τους ξυπνά μέσα μας τη συνείδηση της συνέχειας. Κατοικούμε και κυκλοφορούμε στους ίδιους τόπους, στις ίδιες γειτονιές όπου περπάτησαν πρόσωπα που συναντάμε στα αρχαία ελληνικά συγγράμματα.
Ανά τους αιώνες σε αυτές τις γειτονιές έφτασαν πολλοί λαοί και σημάδια αυτής της περιπετειώδους ανθρώπινης κίνησης βρίσκονται διάσπαρτα στον αστικό ιστό. Το αρχαίο θέατρο Ζέας είναι σήμερα μια χορταριασμένη αυλή σε μια γειτονιά δίπλα από το Πασαλιμάνι, δίπλα στη μαρίνα Ζέας. Προστατευμένο από τα κάγκελα του περίβολου του Αρχαιολογικού Μουσείου Πειραιά, κείται βουβό με μοναδική του καθημερινή συνοδεία τα αγάλματα και τις επιτύμβιες στήλες που το παραστέκουν.
Στο κέντρο μιας άλλης πόλης της Ελλάδας, στη Λάρισα, ένα αρχαίο θέατρο έχει μετά τις κοπιώδεις εργασίες συντήρησής του ενταχθεί στον ιστό της πόλης και είναι σήμερα σημείο αναφοράς των σύγχρονων κατοίκων, κέντρο συνάντησης και αναψυχής. Οι κάτοικοι απολαμβάνουν, πέρα από ένα άρτιο αρχιτεκτονικά και λειτουργικό κοινωνικά χώρο, την υλική παρουσία της αρχέγονης ταυτότητάς τους σε ένα χώρο που ανέκαθεν είχε διττή λειτουργία, καλλιτεχνική και πολιτική.
Δεν υποστηρίζουμε ότι το θέατρο Ζέας, το οποίο είναι σήμερα σε μια κατάσταση δύσκολη λόγω των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν πολλοί αρχαιολογικοί χώροι – αφού είναι περιορισμένες οι δαπάνες για τη συντήρησή τους – θα μπορούσε να έχει μια δεύτερη ζωή σαν αυτή του αρχαίου θεάτρου στο κέντρο της πόλης της Λάρισας. Θα θέλαμε όμως να συμβάλλουμε με τη δράση μας στην ανακάλυψή του, στην προβολή του και στην αφύπνιση του ενδιαφέροντος των νέων, μελλοντικών πολιτών, ώστε με δημιουργικό πνεύμα και γνώση να φροντίσουν για αυτό, να προσεγγίσουν με ενδιαφέρον την παράδοσή μας, και επεκτείνοντας την έννοια του ζωτικού χώρου να ανα-νοηματοδοτήσουν τη κίνηση και τη δράση τους μέσα στην πόλη.
