Το στάδιο της αρχαίας Μεσσήνης αποτελεί έναν από τους τέσσερις χώρους θέασης και ακρόασης. Τα άλλα τρία είναι: το θέατρο, το ωδείο-εκκλησιαστήριο και το βουλευτήριο.
Επέλεξα να παρουσιάσω τον συγκεκριμένο χώρο για δύο λόγους: πρώτον γιατί σ’ αυτόν τον χώρο θέασης που χρονολογείται στα τέλη του 3ου αι. π. Χ. οι αρχαίοι Μεσσήνιοι καινοτομούν καθώς πουθενά αλλού, με τα μέχρι τώρα δεδομένα, Στάδιο και Γυμνάσιο δεν αποτελούν ενιαία αρχιτεκτονική σύνθεση κι αυτό το βρίσκω εντυπωσιακό και δεύτερον γιατί ήθελα να μιλήσω για τον άνθρωπο που βοήθησε στην αναστήλωση του μνημείου. Λίγα λόγια για το μνημείο
Ο επισκέπτης μπαίνει στο χώρο του Γυμνασίου από ένα τετρακιόνιο δωρικό Πρόπυλο και στη συνέχεια βαδίζει στις τρεις δωρικές στοές που περιβάλλουν το εντυπωσιακό Στάδιο σχηματίζοντας Π, με άνισα όμως τα μακρά σκέλη του. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο καθηγητή Π. Θέμελη «η βόρεια στοά είναι διπλή, έχει πλάτος 10 μ. και μήκος 96,20 μ., ενώ η ανατολική και η δυτική είναι απλές, πλάτους 7 μ. η καθεμία. Το ανατολικό σκέλος της στοάς (μήκους 196 μ.) που εκτείνεται σε όλο το μήκος του στίβου λειτουργούσε ως ξυστός για την άσκηση των αθλητών και των εφήβων κατά τη διάρκεια του θερινού καύσωνα και του κρύου χειμώνα. Το δυτικό σκέλος έχει μικρότερο μήκος (132,60 μ.) και καταλήγει σε ευρύ ορθογώνιο περιστύλιο το οποίο λειτουργούσε ως Παλαίστρα». Κατόπιν ο επισκέπτης κατεβαίνει στο Στάδιο και κατευθύνεται προς το βόρειο πεταλόσχημο τμήμα του (μήκους 64 μ.) που περιλαμβάνει 18 κερκίδες με 18 σειρές καθισμάτων η καθεμία. Στήνει το αυτί κι έρχονται από το χθες οι ιαχές, τα χειροκροτήματα και οι επευφημίες για τους νεαρούς αθλητές που αγωνίζονταν στο τρέξιμο, το δίσκο, το ακόντιο, το άλμα, την πάλη, την πυγμή, το παγκράτιο και το πένταθλο κατά τη διάρκεια της μεγάλης γιορτής της αφιερωμένης στον Ιθωμάτα Δία.
Οι κριτές των αγώνων κάθονταν στο επίμηκες έδρανο με ερεισίνωτο και λεοντοπόδαρα, δίπλα στο θρόνο.
Το Στάδιο δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο για τα ευγενή αγωνίσματα, αλλά και για αιματηρά θεάματα που ήταν της μόδας κατά τη μέση και ύστερη ρωμαϊκή περίοδο. Όλα αυτά τελούνταν στο βόρειο πέταλο με τα λίθινα καθίσματα κι όχι στο νότιο τμήμα με τα χωμάτινα πρανή. Φυσικά, για λόγους προστασίας κατασκευάσθηκε ένας ημικυκλικός τοίχος με ακανόνιστες πέτρες στο τέρμα των λίθινων εδωλίων και έδωσε στο νέο μικρότερο στίβο το γνωστό ελλειψοειδές σχήμα της ρωμαϊκής αρένας, του τσίρκου.
Σύμφωνα με τον καθηγητή κ. Θέμελη «περιοδεύοντες θίασοι με θηρία σε κλουβιά, φορτωμένα σε κάρα έφταναν και στη Μεσσήνη κατά την εποχή των εορτασμών για την τέλεση των άγριων θεαμάτων».
Ο στίβος του Σταδίου (176 μ. μήκος) καταλήγει και εφάπτεται στο νότιο τείχος της πόλης. Στο σημείο της επαφής του τείχους με το Στάδιο μια διακεκριμένη οικογένεια, η οικογένεια των Σαιθιδών, βρήκε τον τρόπο ώστε να μην ξεχαστεί ποτέ.
Έστησε ένα επιβλητικό ταφικό κτίσμα, εντός του οποίου ενταφιάσθηκαν μέλη της για διάστημα τουλάχιστον πέντε γενεών. Στο ηρώο-μαυσωλείο των Σαιθιδών αναφέρεται και ο Παυσανίας, προφανώς ήταν αξιοπρόσεκτο και στα χρόνια που επισκέφθηκε τη Μεσσήνη, παρόμοια όπως κάνει λόγο και για τα αγάλματα του Ερμή, του Ηρακλή, του Θησέα και του αξέχαστου ήρωα του β’ μεσσηνιακού πολέμου, Αριστομένη, που κοσμούσαν το Στάδιο-Γυμνάσιο. Χαριτωμένη πινελιά που βάζει σε σκέψεις για το κατά πόσο έχουν αλλάξει οι συνήθειες στο πέρασμα των αιώνων αποτελούν τα graffiti των νεαρών εφήβων στα βάθρα των αγαλμάτων. Η αποκατάσταση του Σταδίου
Η αποκατάσταση του Σταδίου-Γυμνασίου έγινε χάρη στα προγράμματα στήριξης και τη γενναιοδωρία σύγχρονων χορηγών καθώς και των γνώσεων των ειδικών. Η αναστήλωση έγινε από την οικογένεια Στρατσιάνη, η οποία αναστήλωσε και το αρχαίο ωδείο-εκκλησιαστήριο. Μάλιστα, ο Γιώργος Στρατσιάνης βραβεύτηκε στις 26 Μαΐου 2008 με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος από τον τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κάρολο Παπούλια.
Ο ίδιος ο κ. Στρατσιάνης αφηγείται: «Βλέπαμε τα σημάδια του αρχαίου τεχνίτη και αναρωτιόμασταν γιατί το έκανε έτσι; Άρα πρέπει κι εμείς να τον ακολουθήσουμε, λέγαμε. Όλα τους ήταν κατεστραμμένα, από επισκευές κατά τη ρωμαϊκή εποχή και νεότερες ζημιές ή μετατοπισμένα.
Σήμερα, πλέον το Στάδιο έχει και πάλι στη θέση του κατά 90% τα δικά του κομμάτια. Δεν βρίσκεις τέτοια ευκαιρία εύκολα σήμερα, να συνεχίσεις ένα αρχαίο έργο. Μέχρι και καλέμι αρχαίου μάστορα βρήκαμε κάτω από σκαλοπάτι και συγκινηθήκαμε.
Γι’ αυτό και είμαι περήφανος που προσέφερα κι εγώ λίγο από την τέχνη μου».
Ο τεχνίτης της πέτρας από το Κεράσοβο Ιωαννίνων
Ο Γ. Στρατσιάνης δεν θα μπορούσε να φανταστεί να κάνει κάποιο άλλο επάγγελμα αφού, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά «το 95% των ανδρών στο χωριό μου, το Κεράσοβο Ιωαννίνων, δούλευαν ως τεχνίτες πέτρας, το ίδιο και ο πατέρας, ο παππούς μου και πάει λέγοντας. Αυτό κάνω κι εγώ από τα 17 μου.
Μια ζωή πέτρες πελεκώ. Για μένα η πέτρα είναι η ζωή μου η ίδια! Το τούβλο το παίρνεις έτοιμο κι απλά το κολλάς.
Στην πέτρα, αντίθετα, ειδικά στην άγρια, μπορέις κάτι παραπάνω κι εσύ να δώσεις: απ’ το σχήμα της μέχρι το προσωπικό στοιχείο σου πάνω της» (http://www.e-konitsa.gr/index.php/eidiseis/epikairotita/647-giorgos-stratsianis-mia-zoi-douleyo-tin-petra). Γιώργος Κοκκίνης, μαθητής Γ’ τάξης, Βαρβακείου Προτύπου Γυμνασίου, 2017
