Οι μαθητές του Γυμνασίου Ποδοχωρίου Καβάλας «υιοθετούν» το αρχαίο θέατρο των ΦιλίππωνΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥΣτις 10 Νοεμβρίου 2022, ημέρα Πέμπτη, πραγματοποιήθηκε η εκπαιδευτική επίσκεψη της Γ΄ τάξης του Γυμνασίου Ποδοχωρίου νομού Καβάλας με τη συμμετοχή συνολικά 56 μαθητών και πέντε συνοδών καθηγητών στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων. Η επίσκεψη έγινε στο πλαίσιο του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών από μετάφραση («Ελένη» του Ευριπίδη) και παράλληλα εντάχθηκε στο εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας πρόγραμμα του Διαζώματος «Υιοθεσία αρχαίων θεάτρων. Μαθητές ξεναγούν μαθητές στα αρχαία θέατρα» σε συνεννόηση με την υπεύθυνη του προγράμματος κυρία Μαίρη Μπελογιάννη.
Οι μαθησιακοί στόχοι ήταν:η γνώση και η ευαισθητοποίηση των μαθητών αναφορικά με το πολιτισμικό απόθεμα της ευρύτερης περιοχής του σχολείου τους μέσα στο πλαίσιο της τοπικής ιστορίας η κατανόηση της σημασίας του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων, ενταγμένου στη λίστα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco η βιωματική προσέγγιση ενός αρχαίου θεάτρου και η επί τόπου κατανόηση όλων εκείνων των στοιχείων που συναπαρτίζουν το αρχαίο δράμα σε συνάρτηση με το μάθημα της «Ελένης» του Ευριπίδη η ένταξη της όλης δράσης στις προδιαγραφές του προγράμματος «Υιοθεσία αρχαίων θεάτρων. Μαθητές ξεναγούν μαθητές στα αρχαία θέατρα» του Διαζώματος.
Τρεις ήταν οι «χώροι ακροάσεων με συγκέντρωση πλήθους» που επιλέχθηκαν για τις μαθητικές δραστηριότητες: το αρχαίο θέατρο, η βασιλική Α΄ και το forum των Φιλίππων. Στους μαθητές μοιράστηκε φύλλο εργασίας υπό την επιμέλεια του οργανωτή της επίσκεψης Δημητρίου Κουγιουμτζόγλου (ΠΕ 02) με ασκήσεις και δραστηριότητες στον χώρο. Ενεργοποιήθηκε μέσα από τις ασκήσεις του φυλλαδίου εργασίας το σύνολο των μαθητών.
Συν τοις άλλοις, ανατέθηκαν ρόλοι σε συνολικά 19 μαθητές και πραγματοποιήθηκαν συνολικά τρεις ολιγόλεπτες δραματοποιήσεις στον χώρο του θεάτρου (απόσπασμα από την «Ελένη» του Ευριπίδη) και σε επιλεγμένα σημεία («Εγνατία οδός» – Decumanus Maximus, εμπορική οδός και καταστήματα). Τέλος, έγινε σε αντίστοιχα επιλεγμένα σημεία ξενάγηση από τον οργανωτή – καθηγητή (πτυχίο και μεταπτυχιακό αρχαιολογίας Α. Π. Θ., δίπλωμα Σχολής Ξεναγών Θεσσαλονίκης) καθώς και από τρεις μαθητές – ξεναγούς. Οι μαθητές ανταποκρίθηκαν πλήρως στις δραστηριότητες στον χώρο και όλοι οι στόχοι της εκπαιδευτικής επίσκεψης ολοκληρώθηκαν με επιτυχία. Ο υπεύθυνος καθηγητής Δημήτριος Κουγιουμτζόγλου ΠΕ 02.
ΔΥΟ ΕΜΠΟΡΟΙ ΦΤΑΝΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣΔΡΑΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ.
Συγγραφέας: Δημήτριος Κουγιουμτζόγλου ΠΕ 02. ΚΛΕΟΜΕΝΗΣ: – Άντε βρε Φιλώτα κουνήσου επιτέλους! Η αγορά έχει ήδη ανοίξει και εμείς είμαστε ακόμα στην «Εγνατία Οδό»!
Μέχρι να κατεβούμε, να στρώσουμε τους πάγκους μας πάει, ξημέρωσε! ΦΙΛΩΤΑΣ: – Δε φταίω εγώ, το γαϊδουράκι μου φταίει που κουτσαίνει! Στο κάτω – κάτω της γραφής εσύ το παραφόρτωσες με τους αμφορείς σου, τους γεμάτους με λάδια και αρωματικά.
Τι να σου κάνει το καημένο; ΚΛΕΟΜ:- Σταμάτα γκρινιάρη, που αν δεν ήμουν εγώ να εξασφαλίσω από νωρίς το βράδυ τη μεταφορά της περισσότερης πραμάτειάς μας από τη Νεάπολη με την άμαξα του Χαρίτωνα ούτε στο πρώτο μιλιάριο δεν θα ήμασταν ακόμα! ΦΙΛΩΤ: – Μμμ, σιγά το εμπόρευμα! Ο Κλεομένης και τα φρέσκα ψάρια του!
Πώς διαλαλούσες της προάλλες στην Οισύμη; Α, ναι θυμήθηκα! «Ελάτε κόσμε! Τα ψάρια του Κλεομένη δεν είναι φρέσκα!
Ναι καλά ακούτε, δεν είναι φρέσκα! Ζωντανά είναι! Αύριο θα είναι φρέσκα!
Ελάτε και πάρετε!». ΚΛΕΟΜ: – Ήθελα να ήξερα ποιος είναι ο γάιδαρος; Αυτός που κουβαλά ή αυτός που κάθεται πάνω του; Τέλος πάντων, έχω μαζί μου σκόρδα και κατσικίσιο τυρί, ας γευματίσουμε πριν κατέβουμε στην εμπορική οδό γιατί η μέρα προβλέπεται δύσκολη. ΦΙΛΩΤ: – Ναι, καλά λες.
Και με την ευκαιρία να σε ρωτήσω, γιατί οι αγορανόμοι συνέλαβαν τις προάλλες τον Λούκιο; ΚΛΕΟΜ: – Διότι τον έπιασαν σε έλεγχο να χρησιμοποιεί στο ζύγι σταθμά ελαφρύτερα από τα επισήμως εγκεκριμένα σταθμά των Φιλίππων. Έτσι του επέβαλλαν χρηματικό πρόστιμο και του πήραν όλη την πραμάτεια του. ΦΙΛΩΤ: – Καλά να πάθει!
Εμείς οι υπόλοιποι δηλαδή, οι νομοταγείς, τι είμαστε τα κορόιδα; ΚΛΕΟΜ: – Τι να πει κανείς, γενικώς στους Φιλίππους τελευταία είναι λίγο περίεργα τα πράγματα. Άκουσα ότι εδώ υπάρχουν αρκετοί πιστοί αυτής της παράξενης νέας θρησκείας που πολλοί αυτοκράτορες της Ρώμης ως τώρα έχουν θέσει υπό διωγμό. Αναφέρομαι σε αυτούς που αυτοαποκαλούνται χριστιανοί.
Λένε πως ένας μεγάλος απόστολος της νέας θρησκείας πέρασε από τους Φιλίππους και προσηλύτισε πολλούς στη θρησκεία αυτή που, ως κύρια διδαχή, λένε, έχει την αγάπη προς όλο τον κόσμο. ΦΙΛΩΤ: – Αυτό μου αρέσει! Έτσι θα πάω να μιλήσω στην Ελένη και θα της πω πως την αγαπάω γιατί είμαι καλός χριστιανός!
ΚΛΕΟΜ: – Ε, βέβαια, εγώ σου μιλάω για κοσμοϊστορικά γεγονότα και θρησκείες και εσύ από δω το έφερες από κει το πήγες πάλι στην Ελένη το γύρισες! Παντρέψου την επιτέλους να ησυχάσουμε! ΦΙΛΩΤ: – Μα τον Ερμή, πώς κάνεις έτσι για ένα ανθρώπινο συναίσθημα; Εγώ άκουσα ακόμα πως αυτοί οι χριστιανοί έχουν ως σύμβολό τους ένα σταυρό.
ΚΛΕΟΜ: – Άλλοι λένε πως για σύμβολό τους έχουν έναν ιχθύ. ΦΙΛΩΤ: – Αυτό σημαίνει, αγαπητέ μου Κλεομένη, πως εσύ, ως ιχθυοπώλης, είσαι ύποπτος για αρχιερέας των χριστιανών. ΚΛΕΟΜ: – Αν ήταν να γλιτώσω από σένα θα το έκανα και αυτό!
Άντε πάμε στην αγορά γιατί ξημέρωσε! Γλωσσάρι. Εγνατία Οδός: η περίφημη Via Egnatia των Ρωμαίων κατασκευάστηκε μεταξύ 146 – 120 π. Χ. και ένωνε την Επίδαμνο (Δυρράχιο) και Απολλωνία στην Αδριατική θάλασσα με το Βυζάντιο. μιλιάρια: στήλες τοποθετημένες κατά μήκος της Εγνατίας οδού με αναγραφή της απόστασης ως τον επόμενο σταθμό σε ρωμαϊκά μίλια.
Οισύμη: αρχαία αποικία των Θασίων στην ακτογραμμή του νομού Καβάλας, κοντά στη Νέα Πέραμο. Νεάπολη: αρχαία θασιακή αποικία ιδρυμένη στο β΄ μισό του 7ου αι. π. Χ., η σημερινή Καβάλα.
ΔΥΟ ΚΥΡΙΕΣ ΨΩΝΙΖΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΔΡΑΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΦΙΛΙΠΠΩΝΣυγγραφέας: Δημήτριος Κουγιουμτζόγλου ΠΕ 02. ΔΗΜΗΤΡΙΑ: – Αγαπητή μου Αυρηλία Χαίρε! Όπως πάντα είσαι στην ώρα σου για την καθιερωμένη μας επίσκεψη στα καταστήματα των Φιλίππων!
ΑΥΡΗΛΙΑ: – Χαίρε Δημητρία, η Άρτεμις μαζί σου! Σήμερα θα σε παιδεύσω λίγο γιατί θέλω πρώτα να περάσω από τον κρεοπώλη! ΔΗΜ: – Κανένα πρόβλημα, μετά όμως να περάσουμε και από του Φιλόνικου!
Έμαθα πως έφερε κάποια εκλεκτά υφάσματα από τη Σμύρνη και σκέφτομαι να αγοράσω κανένα, τώρα που έρχονται τα Saturnalia, να το ράψω ιμάτιο! Άλλωστε θα γυρίσει και ο άνδρας μου ο Νικόστρατος από τη Θάσο και θέλω να του κάνω έκπληξη! ΑΥΡΗΛ: – Πολύ καλά θα κάνεις!
Όμως κοίτα, φτάσαμε στο κρεοπωλείο του Οβίδιου! Ας μπούμε μέσα! ΟΒΙΔΙΟΣ: – Χαίρετε ωραίες μου κυρίες!
Παρακαλώ τι θα θέλατε; ΑΥΡΗΛ: – Θα ήθελα μισό κιλό χοιρινό μπούτι και μία όρνιθα. ΟΒΙΔ: – Μήπως αντί για όρνιθα θα προτιμούσες χήνα; Κοίτα στον τοίχο έχω κρεμασμένες αγριόχηνες! Ο Αλκέτας και ο Φιλόστρατος του συλλόγου φιλοκυνηγών σήμερα πρωί τις χτύπησαν και μου τις έφεραν.
ΑΥΡΗΛ: – Να σου πω καλή η ιδέα σου! Αντί για όρνιθα βάλε μου αυτήν τη μεγάλη αγριόχηνα σε παρακαλώ! ΟΒΙΔ: – Αμέσως!
Εσύ κυρά Δημητρία θέλεις τίποτα; ΔΗΜ: – Όχι ευχαριστώ, σήμερα είναι η μέρα που ψωνίζω πάντα από το ιχθυοπωλείο! Ο γιος μου ο Θερσικλής θέλει να τρώει συχνά αφρόψαρα που πολύ του αρέσουν και εγώ χατίρι δεν του χαλάω! ΟΒΙΔ: – Και που είναι τώρα ο γιος σου; ΔΗΜ: – Πήγε στη βιβλιοθήκη να μελετήσει και από κει μετά θα πάει στην παλαίστρα να συναντήσει τους φίλους του και να γυμναστεί.
ΟΒΙΔ: – Εύγε, μακάρι και ο δικός μου να ήταν έτσι. Αυτός το μόνο που κάνει είναι να παίζει με τις ώρες τριόδα και άλλα επιτραπέζια παιχνίδια! Πολλά μάλιστα απ’ αυτά τα έχει χαράξει στις πλάκες του forum γιατί βαριέται, λέει, να κουβαλάει τα δικά του από το σπίτι!
Αλλά, μάρτυράς μου ο Ερμής, το καλοκαίρι θα τον κατεβάσω στη Νεάπολη, στον αδερφό μου ο οποίος έχει καπηλειό εκεί κάτω στο λιμάνι και θα τον στρώσει στη δουλειά να ψηθεί! ΑΥΡΗΛ: – Λοιπόν πόσο στοιχίζουν όλα αυτά; ΟΒΙΔ: – Δύο χάλκινα! Και αν σε ενδιαφέρει, επειδή ξέρω πόσο αρέσει στον πατέρα σου, μεθαύριο θα μου φέρουν αγριόχοιρο και πιθανόν ορτύκια!
ΑΥΡΗΛ: – Θα το έχω υπόψη μου! Ευχαριστώ και είθε η Δήμητρα να σε έχει πάντα καλά! ΟΒΙΔ: – Εις το επανιδείν!
ΓλωσσάριΣύλλογος φιλοκυνηγών: σε ελληνική επιγραφή των αρχών του 3ου αι. μ. Χ. χαραγμένη στην παραστάδα της δυτικής παρόδου του θεάτρου των Φιλίππων αναφέρεται η ύπαρξη αυτού του συλλόγου. Saturnalia: γιορτή των Ρωμαίων αφιερωμένη στον Saturnus (Κρόνος) ανάμεσα στις 17 με 23 Δεκεμβρίου.
Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ Α΄ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ Η βασιλική Α΄ των Φιλίππων είναι ένας από τους μεγαλύτερους παλαιοχριστιανικούς ναούς της Ελλάδας. Πρόκειται για μια τρίκλιτη βασιλική με εγκάρσιο κλίτος στο ύψος του ιερού. Κτίστηκε γύρω στο 500 μ. Χ. και μαζί με τα προσκτίσματά της έχει διαστάσεις 130 x 50 μ. Στα ανατολικά σώζεται η αψίδα με το ιερό, ο άμβωνας έξω από αυτό καθώς και κίονες με κορινθιακά κιονόκρανα.
Στα δυτικά σώζεται μια δεξαμενή, μετά το αίθριο, δηλαδή ο αυλόγυρος της εκκλησίας με μια μνημειακή κρήνη για τελετουργίες και στοές γύρω του και στη συνέχεια διακρίνουμε τον νάρθηκα της εκκλησίας πριν μπούμε στον κυρίως ναό. Η βασιλική είχε και υπερώα, δηλαδή άνω όροφο ως γυναικωνίτη. Στο βορειοδυτικά του ναού υπήρχε και το βαπτιστήριο, εκεί όπου διακρίνονται δύο κίονες.
Ο ναός εγκαταλείφθηκε όταν καταστράφηκε από τον σεισμό των αρχών του 7ου αιώνα. Αργότερα στο νοτιοδυτικό άκρο του, στη θέση μιας ρωμαϊκής δεξαμενής, ιδρύθηκε ένα μικρότερο παρεκκλήσι προς τιμήν του αποστόλου Παύλου. Το παρεκκλήσι αυτό λανθασμένα στα μεταγενέστερα χρόνια ταυτίστηκε με τη φυλακή του αποστόλου Παύλου.
ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ Ιδρύθηκε στη θέση αυτή για πρώτη φορά από τον Φίλιππο τον Β΄, βασιλιά της Μακεδονίας, γύρω στο 350 π. Χ. Από την αρχική αυτή του φάση διατηρούνται οι αναλημματικοί τοίχοι του κοίλου και των παρόδων, καθώς και η ορχήστρα. Το κτήριο της σκηνής αρχικά ήταν ξύλινο.
Κατά την περίοδο της ρωμαιοκρατίας, κατά τον 1ο με 2ο αιώνα μ. Χ. γίνονται στο θέατρο σημαντικές αλλαγές: επεκτείνεται το κοίλο του θεάτρου ακόμα και πάνω από τις παρόδους, κτίζεται η μνημειακή διώροφη λίθινη σκηνή και πλακοστρώνεται η ορχήστρα. Σε μια επόμενη φάση, γύρω στα τέλη του 2ου με αρχές του 3ου αιώνα μ. Χ. η ορχήστρα διευρύνεται με την κατάργηση των πρώτων σειρών εδωλίων, κτίζεται περιμετρικά ένα προστατευτικό στηθαίο και προστίθενται νέες σειρές εδωλίων στο άνω τμήμα του κοίλου, το λεγόμενο επιθέατρο. Οι αλλαγές αυτές σχετίζονται με τη νέα χρήση του θεάτρου ως αρένας για θεάματα με μονομαχίες και θηριομαχίες.
Για τον σκοπό αυτό σκάβεται και υπόγεια κρύπτη για τη φύλαξη των άγριων θηρίων. Στις αρχές του 5ου αιώνα διακόπηκε η λειτουργία του θεάτρου ως χώρου θεαμάτων. Μετά τον σεισμό στις αρχές του 7ου αιώνα το θέατρο σταδιακά λιθολογείται, δηλαδή διαλύεται ως έτοιμο οικοδομικό υλικό.
Θα ανακατασκευαστεί στη σύγχρονη εποχή, στα τέλη της δεκαετίας του 1950, προκειμένου να αποτελέσει εκ νέου τον χώρο θεατρικών παραστάσεων στο πλαίσιο του καλοκαιρινού φεστιβάλ των Φιλίππων.
ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΦΟΡΟΥΜ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ Στο κέντρο της αρχαίας πόλης ιδρύθηκε το ρωμαϊκό forum, μια μεγάλη πλακοστρωμένη πλατεία διαστάσεων 50 x 100 μ. ανάμεσα στην Εγνατία Οδό και την Εμπορική οδό. Αρχικά διαμορφώθηκε τον 1ο αιώνα μ. Χ. και πήρε την τελική του μορφή τον 2ο αιώνα μ. Χ. Αποτελούσε το διοικητικό κέντρο της ρωμαϊκής αποικίας των Φιλίππων, καθώς περιβαλλόταν από κτήρια διοίκησης και άλλα κτήρια δημόσιου και λατρευτικού χαρακτήρα όπως: στα δυτικά η Curia, δηλαδή το βουλευτήριο της πόλης, έδρα των ανώτατων αξιωματούχων της, ακόμα μια βασιλική που χρησίμευε μάλλον ως δικαστήριο και το tabularium, δηλαδή το αρχειοφυλάκιο της πόλης. Στα νότιο-δυτικά η μεγάλη στοά με καταστήματα και εργαστήρια.
Στα ανατολικά η βιβλιοθήκη, ένα κτήριο δημόσιου χαρακτήρα και ο ναός για τη λατρεία του αυτοκράτορα. Τέλος στη βόρεια πλευρά στο κέντρο υπήρχε το βήμα για τους ρήτορες, δύο ορθογώνια μνημεία, μνημειακά πρόπυλα εισόδου καθώς και δύο μεγάλες ορθογώνιες κρήνες. Στις αρχές του 7ου αιώνα, μετά και τον μεγάλο σεισμό, φαίνεται πως εγκαταλείπεται η χρήση του forum.
ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΟΔΟΧΩΡΙΟΥ
ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2022 – 2023.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ, 10.11.2022
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΔΙΑΖΩΜΑ»
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΦΥΛΛΑΔΙΟΥ: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ ΠΕ Ο2ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΚΑΤΟΨΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΦΙΛΙΠΠΩΝ
ΑΣΚΗΣΗ: ΒΡΕΙΤΕ ΤΑ ΚΤΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΚΑΤΟΨΗΑ θέατρο: τυπικής μορφής με κοίλο, ορχήστρα και σκηνή – στα ρωμαϊκά χρόνια λειτούργησε και ως αρένα. Β. forum: η ρωμαϊκή αγορά – μεγάλος υπαίθριος χώρος 100 x 50 μέτρα περιβαλλόμενος από διάφορα δημόσια κτήρια.
Γ. Αφού ολοκληρωθεί η επίσκεψη στον χώρο, σημειώστε ακόμα στην κάτοψη ποιο είναι το Οκτάγωνο και ποια η βασιλική Β΄. ΤΕΣΤ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ.
1. α. Πότε και από ποιους ιδρύεται η αποικία των Κρηνίδων; β. Πότε μετονομάζεται σε Φιλίππους και γιατί; 2. επιλέξτε τη σωστή απάντηση: το ελληνιστικό ταφικό ηρώο υπάρχει κάτω από α. τη βασιλική Β΄ β.. το οκτάγωνο γ. το forum 3. Το Βαλανείο λειτουργούσε ως χώρος α. συναθροίσεων για τους πιστούς β. λουτρών θερμού/ ψυχρού ύδατος γ. τελετουργιών σχετικών με την κάθαρση του ανθρώπου 4.
Ποιος υπήρξε ο αρχαιότερος παλαιοχριστιανικός ναός στους Φιλίππους και σε ποιον ήταν αφιερωμένος; ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ. Να εντοπίσετε τα εγχάρακτα επιτραπέζια παιχνίδια στις πλάκες του forum των Φιλίππων και της εμπορικής οδού.
Ποια εικονογραφικά θέματα εντοπίζετε στα επιδαπέδια ψηφιδωτά της Βασιλικής Παύλου; Να εντοπίσετε την επιγραφή του ψηφιδωτού της Βασιλικής Παύλου. Μπορείτε να τη διαβάσετε; Ποιος χρηματοδότησε τη φιλοτέχνηση του ψηφιδωτού σύμφωνα με την επιγραφή; ΕΝΤΟΠΙΣΤΕ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΕΙΚΟΝΑ ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ: α. κοίλο, β. ορχήστρα, γ. πάροδοι, δ. σκηνή, δ. επιθέατρο:
ΓΛΩΣΣΑΡΙ
• Φράγμα πρεσβυτερίου: χώριζε το Ιερό Βήμα από τον υπόλοιπο ναό – ανάλογο με το σημερινό τέμπλο αλλά χαμηλότερο ώστε να μην εμποδίζει ολοκληρωτικά τη θέα του Ιερού Βήματος. Αποτελούνταν συνήθως από μαρμάρινο στυλοβάτη και θωράκια με ενδιάμεσους πεσσίσκους. • Κιονοστοιχία: σειρά κιόνων
• Εγκαίνιον: σκάμμα κάτω από την Αγία Τράπεζα όπου τοποθετούνταν λειψανοθήκη με λείψανα αγίου / μάρτυρα για καθαγίαση του ναού.
• Θωράκια: μαρμάρινες πλάκες χαμηλού ύψους διακοσμημένες με ανάγλυφα φυτικά, γεωμετρικά ή θρησκευτικά μοτίβα (π.χ. σταυροί) που έκλειναν τα μετακιόνια διαστήματα ή το φράγμα πρεσβυτερίου σε μια βασιλική.
• Μετακιόνιο διάστημα: η απόσταση μεταξύ δύο διαδοχικών κιόνων μιας κιονοστοιχίας.
• Σύνθρονο: τα διαμορφωμένα πεζούλια στο χώρο του ιερού για να κάθονται οι ιερείς την ώρα της Θείας Λειτουργίας.
• Βασικοί όροι θεάτρου: κοίλον, ορχήστρα, σκηνή, πάροδοι , θυμέλη, κερκίδες ,εδώλια, διάζωμα, λογείον, προσκήνιο, παρασκήνιο, περίακτοι, μηχανές, εκκύκλημα κ.α. ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΕΣ ΒΑΣΙΛΙΚΕΣ.
1) Ποια είναι η βασική διαφορά που παρατηρείτε ανάμεσα στη βασιλική Α΄ και στη βασιλική Β΄ με βάση την παρακάτω αναπαράσταση; 2α) Ποιο κοινό στοιχείο παρατηρείτε στην αρχιτεκτονική τους όπως τις βλέπετε στον χώρο; 2β) Μήπως γνωρίζετε γιατί έχουν αυτό το κοινό στοιχείο; 3α) Ποια βυζαντινή εκκλησία σας θυμίζει η βασιλική Β΄; 3β) Μήπως τώρα μπορείτε να πείτε από ποιον αυτοκράτορα κατασκευάστηκε η βασιλική Β΄;
ΠΗΓΕΣ ΠΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ: για τις δραματοποιήσεις:
– Π. Γιούνη, Η ζωή μιας πόλης: Φίλιπποι, βιβλίο για τον καθηγητή, βιβλίο για τον μαθητή, Πρόγραμμα «Μελίνα», ΥΠΕΠΘ – ΥΠΠΟ. για τη σύνταξη του φυλλαδίου εργασιών:
– Ch. Delvoye, Βυζαντινή Τέχνη, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 1988.
– Χ. Κουκούλη – Χρυσανθάκη, Χ. Μπακιρτζής, Φίλιπποι, Αρχαιολογικός Οδηγός, ΤΑΠΑ, 1997.
– M. Seve, P. Weber, Οδηγός του forum των Φιλίππων, Γαλλική Σχολή Αθηνών 2014.
– Φυλλάδια του Υπουργείου Πολιτισμού για τους Φιλίππους
