Κατά το πρώτο διδακτικό τετράμηνο οι μαθητές του Α3 τμήματος του 2ου Γυμνασίου Γέρακα ενημερώθηκαν για το εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Υιοθεσία αρχαίων θεάτρων. Μαθητές ξεναγούν μαθητές στα αρχαία θέατρα» για τα σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας όλης της χώρας. Η δράση υλοποιήθηκε στα πλαίσια του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών και συγκεκριμένα στο μάθημα της νεοελληνικής γλώσσας Α γυμνασίου, στη θεματική ενότητα ‘ γνωριμία με τον κόσμο του θεάτρου΄.
Σκοπός του Προγράμματος ήταν η γνωριμία με το Αρχαίο Θέατρο Θορικού, του Δήμου Λαυρεωτικής, αλλά και η σύνδεση των μαθητών μας με ένα μνημείο της παγκόσμιας πολιτισμικής κληρονομιάς. Στη δράση αξιοποιήθηκε αυθεντικό υλικό από την ιστοσελίδα του Διαζώματος www.diazoma.gr καθώς και από τον εκπαιδευτικό φάκελο του Υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο « Αρχαίο θέατρο στον κύκλο του χρόνου», αναρτημένο στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού www.ancienttheater.culture.gr. Οι μαθητές εργάστηκαν ομαδοσυνεργατικά και μέσα από διαδικασίες διερευνητικής και ανακαλυπτικής μάθησης επιτεύχθηκαν οι γνωστικοί -συναισθηματικοί στόχοι του Προγράμματος.
Συγκεκριμένα οι μαθητές:Ήρθαν σε επαφή και γνώρισαν και δια ζώσης τον χώρο του θεάτρου του Θορικού, που ανήκει στην περιφέρειά τους, της Ανατολικής Αττικής. Διερεύνησαν, αναζήτησαν πληροφορίες, αποδελτίωσαν και καλλιέργησαν την κριτική τους σκέψη για να δημιουργήσουν τη δική τους ερευνητική εργασία. Συνειδητοποίησαν μέσω της βιωματικής μάθησης την αξία της διατήρησης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Ευαισθητοποιήθηκαν σε θέματα προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και στη συνέχεια ευαισθητοποίησαν και τους υπολοίπους συμμαθητές τους. Ανέπτυξαν πνεύμα συνεργασίας, φιλίας μεταξύ τους και ενσυναίσθησης, ασκούμενοι μέσα από ομαδοσυνεργατικές δράσεις. Συνακόλουθα με τους στόχους παρήχθη το κάτωθι εκπαιδευτικό υλικό: Δημιουργήθηκε έντυπος οδηγός με την ξενάγηση που ετοίμασαν οι μαθητές για το αρχαίο θέατρο του Θορικού, τον ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο και την λειτουργία, οργάνωση και δομή ενός αρχαιοελληνικού θεάτρου.
Στις 06-03-23 οι μαθητές του Α3 τμήματος του σχολείου επισκέφτηκαν το αρχαίο θέατρο του Θορικού και ανέλαβαν οι ίδιοι τον ρόλο του ξεναγού για τους υπολοίπους μαθητές της Α τάξης του σχολείου τους. Ολοκλήρωσαν την ξενάγηση με μουσικό δρώμενο, σε ανάμνηση των χορικών του αρχαίου ελληνικού θεάτρου. Αναρτήθηκε το Πρόγραμμα της εκπαιδευτικής επίσκεψης και η υλοποίηση της δράσης στο Αρχαίο Θέατρο του Θορικού στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο:
https://www.youtube.com/watch?v=PLAc90XMeu8Τηδράση υλοποίησαν δεκαεπτά μαθητές/τριες.
Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ξενάκη Κωνσταντίνα, φιλόλογος
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΘΟΡΙΚΟΥ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ Βρισκόμαστε στο αρχαίο θέατρο του Θορικού, στην άκρη του αρχαίου οικισμού του Θορικού, στους νότιους πρόποδες του λόφου που βλέπει προς τη σημερινή πόλη του Λαυρίου. Στην περιοχή που εκτείνεται κάτω από το θέατρο βρίσκεται ένα νεκροταφείο, που χρησιμοποιήθηκε από τον 6ο έως τον 4ο αιώνα π.χ. Αν σταθείτε με το βλέμμα σας στραμμένο στο κυρίως σώμα του θεάτρου , θα δείτε στα αριστερά ένα επίπεδο πλυντήριο μεταλλεύματος, όπως έχουν ονομάσει οι αρχαιολόγοι τις εγκαταστάσεις, όπου γινόταν το πλύσιμο των μετάλλων, προκειμένου να διαχωριστεί το πλούσιο μετάλλευμα από τα φτωχά κομμάτια και τις άχρηστες προσμίξεις.
Συγχρόνως, ακριβώς δίπλα από το κοίλον, στα αριστερά σας πάλι, σώζονται τα κατάλοιπα ενός σπιτιού με ανδρώνα, δωμάτιο δηλαδή που γίνονταν τα συμπόσια των ανδρών και λίγο πιο πέρα η είσοδος μίας από τις αρχαιότερες στοές από τις οποίες γινόταν η εξόρυξη των μετάλλων. Η γη λοιπόν της Λαυρεωτικής, έχει μια ιδιαίτερη αξία και μας προσφέρει πολύτιμες γνώσεις. Από τη μία τα μεταλλεία του αρχαίου Λαυρίου που αποτελούν σημαντικά μνημεία της βιομηχανικής και οικονομικής ιστορίας και από την άλλη το θέατρο του Θορικού, πολύ σημαντικό εύρημα για την ιστορία του αρχαίου ελληνικού θεάτρου.
Και αυτό γιατί είναι ένα από τα αρχαιότερα ελληνικά θέατρα. Διατηρείται μάλιστα σε καλή κατάσταση, παρά τις φθορές που έχει υποστεί στο πέρασμα των αιώνων, κι έτσι μπορούμε να αντλήσουμε από αυτό σημαντικές πληροφορίες για την μορφή των πρώτων θεατρικών κτισμάτων που χτίστηκαν κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.χ. Ας γνωρίσουμε όμως καλύτερα τα μέρη ενός αρχαίου θεάτρου: Στο κέντρο ενός αρχαίου ελληνικού θεάτρου βρίσκεται μια κυκλική, συχνά πλακόστρωτη πλατεία, που ονομάζεται ορχήστρα.
Αυτή είναι μία από τις ιδιαιτερότητες του αρχαίου θεάτρου του Θορικού: εδώ η ορχήστρα δεν είναι κυκλική, αλλά ορθογώνια. Στην ορχήστρα έπαιρνε θέση με την έναρξη της θεατρικής παράστασης ο χορός και εκεί έπαιζαν, υποδύονταν το ρόλο τους οι υποκριτές, ηθοποιοί. Η ορχήστρα, με άλλα λόγια, ήταν η σκηνή των σημερινών θεάτρων.
Ο αμφιθεατρικός χώρος που περιέβαλλε τη σκηνή ονομάζεται κοίλον. Το κοίλον του Θορικού αποτελείται από δύο οριζόντια τμήματα, το κάτω και το άνω κοίλο. Το κάτω , που είναι και το μεγαλύτερο από τα δύο τμήματα, διαμορφώθηκε πρώτο.
Το κάτω κοίλο, ύστερα από προσθήκες απέκτησε τελικά είκοσι σειρές καθισμάτων. Δύο κλίμακες, σκάλες δηλαδή, το χωρίζουν σε τρία κάθετα τμήματα, τις κερκίδες, οι οποίες όμως δεν έχουν το ίδιο πλάτος αλλά ούτε και την ίδια μορφή. Η ανατολική κερκίδα, δηλαδή αυτή που βλέπετε στα δεξιά σας κοιτώντας προς το κοίλον, είναι μεγαλύτερη από τις άλλες δύο.
Συγχρόνως, τα καθίσματα στη μεσαία κερκίδα τοποθετήθηκαν σε ευθύγραμμες σειρές, ενώ στις πλαινές σχημάτισαν μία καμπύλη διάταξη. Μαζί με το άνω κοίλον η χωρητικότητα του θεάτρου έφτανε τους 6.000 θεατές. Το άνω κοίλο προσαρμόστηκε στη μορφή που είχε το κάτω, ήταν όμως ενιαίο, δεν χωριζόταν σε κερκίδες.
Γύρω από το κοίλον χτίστηκε αναλημματικός τοίχος, ισχυρός δηλαδή κατακόρυφος τοίχος που συγκρατούσε τα χώματα. Αν κατευθυνθείτε στην πίσω πλευρά του, θα δείτε δύο ράμπες, από τις οποίες μπορούσε κανείς να φτάσει απευθείας στο άνω κοίλον. Ο ευθύγραμμος τοίχος που χτίστηκε για να συγκρατεί τα χώματα, όρισε το χώρο της ορχήστρας και αυτός είναι ο λόγος που η ορχήστρα δεν είναι κυκλική, αλλά μια στενόμακρη, ευθύγραμμη επιφάνεια.
Το σχήμα της ήταν αυτό που καθόρισε και τη μορφή του κοίλου και κατά συνέπεια δημιούργησε το ιδιόμορφο σχήμα του θεάτρου. Και ακόμη πολύ εντυπωσιακό είναι το εμβαδό που έχει η ορχήστρα για τα δεδομένα του θεάτρου. Φανταστείτε ότι το εμβαδόν της ορχήστρας στο θέατρο της Επιδαύρου, το οποίο χωρούσε περίπου 14.000 θεατές είναι πολύ μικρότερο.
Όσο ακόμη στέκεστε στην ορχήστρα, στραφείτε προς την πλευρά του κοίλου και κατευθυνθείτε προς τα δύο άκρα του αριστερά και δεξιά. Μπροστά από αυτά σχηματίζονταν οι πάροδοι, οι δύο διάδρομοι δηλαδή που οδηγούσαν το χορό στην ορχήστρα και τους θεατές στο κοίλον. Στις θέσεις των παρόδων, θα δείτε τα ίχνη δύο κτηρίων.
Στην αριστερή, τη βάση από έναν μικρό ναό αφιερωμένο στο θεό Διόνυσο και στη δεξιά τα θεμέλια μιας μεγάλης αίθουσας με πάγκους στις πλευρές της, λαξευμένους στα βράχια, η οποία φαίνεται ότι θα χρησίμευε για τις συνεδριάσεις του Δήμου των Θορικίων. Τα δύο αυτά κτήρια φανερώνουν τη διπλή λειτουργία που θα πρέπει να είχε το θέατρο του Θορικού. Η λατρεία του Διονύσου, προστάτη του θεάτρου, συνδέεται με παραστάσεις δράματος που γίνονταν προς τιμήν του.
Μάλιστα στο κέντρο της ορχήστρας βρισκόταν η θυμέλη, ένας βωμός για τον θεό Διόνυσο. Ταυτόχρονα, όμως, φαίνεται ότι το θέατρο του Θορικού θα πρέπει να χρησιμοποιήθηκε και για τις πολιτικές συγκεντρώσεις των πολιτών. Τι γνωρίζουμε όμως για τη σκηνή; Κανένα ίχνος από το κτίσμα της σκηνής απέναντι από την ορχήστρα δεν έχει έρθει στο φως.
Θεωρούν ότι το θέατρο δεν απέκτησε ποτέ μία μόνιμη λίθινη σκηνή. Υποθέτουν όμως ότι για τις ανάγκες των παραστάσεων, θα πρέπει να χρησιμοποιούσαν μία πρόχειρη ξύλινη κατασκευή, η οποία άλλωστε θα εμπόδιζε και τη θέα προς το νεκροταφείο. Μιλήσαμε όμως για παραστάσεις δράματος προς τιμήν του θεού Διόνυσου.
Τι ήταν άραγε αυτοί; Οι δραματικοί αγώνες συνδέονται με την αρχαία Αθήνα και ιδιαίτερα με το θέατρο του Διονύσου. Η διεξαγωγή των αγώνων αυτών ήταν συνδεδεμένη με τη λατρεία του θεού Διόνυσου. Στο θέατρο του Διονύσου οι Αθηναίοι ποιητές παρουσίαζαν κάθε χρόνο τα νέα τους έργα.
Έπαιρνε μάλιστα η παράσταση αυτή αγωνιστικό χαρακτήρα, γιατί κατά τη διαδικασία αυτή αναδεικνύονταν και βραβεύονταν τα καλύτερα έργα. Ο χρόνος της διεξαγωγής των αγώνων δεν ήταν τυχαίος. Συνδεόταν με την άνοιξη και συνεπώς με τον οργιαστικό χαρακτήρα της λατρείας του Διονύσου.
Παράλληλα λειτουργούσαν και άλλοι πρακτικοί λόγοι για την επιλογή του χρόνου. Την περίοδο αυτή οι γεωργικές εργασίες ήταν περιορισμένες και ο αγροτικός πληθυσμός περισσότερο ελεύθερος. Άλλωστε η πολυπληθής παρουσία στην Αθήνα ξένων και συμμάχων, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, οι οποίοι έρχονταν, για να εκπληρώσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις, έδινε στην πόλη την ευκαιρία να προβάλει μέσα από τους δραματικούς αγώνες τη δόξα και το μεγαλείο.
Οι κριτές των έργων ήταν 10. Ο νικητής ποιητής αλλά και ο χορηγός στεφανώνονταν με κισσό, το ιερό φυτό του Διονύσου. Οι ποιητές που συμμετείχαν στους δραματικούς αγώνες έπρεπε να παρουσιάσουν, μαζί με τις τρεις τραγωδίες, και ένα σατυρικό δράμα, ώστε να τελειώνουν οι παραστάσεις με ένα θέαμα εύθυμο και ανακουφιστικό.
Οι δραματικές παραστάσεις επικράτησε να γίνονται κατά τις εορτές του Διονύσου, ώστε να συνδέονται με τη θρησκευτική τους προέλευση. Οι εορτές αυτές ήταν τέσσερις: Τα μεγάλα ή εν άστει Διονύσια, τα μικρά ή κατ’ αγρούς Διονύσια, τα Λήναια και τα Ανθεστήρια. Οι ηθοποιοί- υποκριτές των δραματικών αγώνων ήταν πάντοτε άντρες.
Το σημαντικότερο εξάρτημα της σκηνικής τους αμφίεσης ήταν το προσωπείο που έχει τις ρίζες του στις διονυσιακές γιορτές, τότε που έβαφαν τα πρόσωπά τους με το σκουρόχρωμο κατακάθι του νέου κρασιού και στόλιζαν τα κεφάλια με φυλλωσιές και κλαδιά. Το προσωπείο διευκόλυνε τους ηθοποιούς να εκφράσουν με μεγαλειώδη και επιβλητικό τρόπο τα συναισθήματά τους και να γίνουν αυτά αισθητά και από τον τελευταίο θεατή στο υψηλότερο σημείο της κερκίδας του θεάτρου: θυμός, οργή, λύπη, πόνος, χαρά είναι μερικά μόνο από αυτά. Ένα άλλο βασικό στοιχείο, απαραίτητο συνοδευτικό συμπλήρωμα μιας θεατρικής παράστασης ήταν ο Χορός.
Δηλαδή μιας 15μελούς ή 12μελούς ομάδας χορευτών, που καταλάμβανε τον κυκλικό χώρο της ορχήστρας. Σε αυτή τη θέση, ο Χορός τραγουδούσε και, παράλληλα, εκτελούσε χορευτικές κινήσεις χωρισμένος σε ημιχόρια και υπό τους ήχους της μουσικής αυλού. Πάντοτε λοιπόν, μια δραματική παράσταση συνοδευόταν από χορό.
Ακόμα και στις τραγωδίες που οι θεατές είχαν βιώσει έντονα συναισθήματα ακολουθούσε η λύση του δράματος με αίσια έκβαση και πολύ χορό και τραγούδι. Ας κρατήσουν οι χοροί (τραγούδι)
