«Το σχολείο, μας κάλεσε φέτος, εμάς, τους μαθητές της γ’ γυμνασίου, να γίνουμε εθελοντές υπέρ του πολιτισμού. Στο πλαίσιο των πολιτιστικών του προγραμμάτων το 4ο Γυμνάσιο Κερατσινίου ανέλαβε την «υιοθεσία» του αρχαίου θεάτρου της Μεσσήνης. Κι εμείς σταθήκαμε περήφανοι αρωγοί και αναλάβαμε κοινωνική δράση. Ξεκινήσαμε ως ενιαία ομάδα για:να συναντήσουμε το δημόσιο αγαθό της πολιτιστικής κληρονομιάς και όχι να το προσπεράσουμε αδιάφοροινα βιώσουμε την εμπειρία της ένταξής του στη ζωή μας και όχι να το καταναλώσουμε ως τουριστικό προϊόννα λειτουργήσουμε ως εμψυχωτές σε ανάλογη εμπειρία για τους συμμαθητές μας και όχι να παπαγαλίσουμε πληροφορίες»Αυτό που ακούσατε είναι ο πρόλογος στο δελτίο τύπου που γράφτηκε από μαθητές και μαθήτριες του 4ου Γυμνασίου Κερατσινίου το σχολικό έτος 2015-2016.
Είναι αυτοί οι μαθητές που δημιούργησαν οδηγό ξενάγησης για τους χώρους θέασης και ακρόασης της αρχαίας Μεσσήνης και που ο αείμνηστος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας Πέτρος Θέμελης, ενθουσιασμένος, διάβασε, διόρθωσε κι έδωσε την έγκριση έκδοσής του από το Σωματείο Διάζωμα, έγκριση που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην άδεια που εξέδωσε το τότε ΤΑΠ (Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων), σήμερα Ο. Δ. Α. Π. (Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων) του Υπουργείου Πολιτισμού, με αποτέλεσμα να εκδοθεί ο οδηγός που ενθάρρυνε εκατοντάδες άλλους μαθητές να πιστέψουν πως μπορεί οι μεγάλοι να τους πάρουν στα σοβαρά. Ο Πέτρος Θέμελης, με τη στάση του, δίδαξε για άλλη μια φορά, όπως έκανε τόσες και τόσες, ξεναγώντας σχολεία, χειροκροτώντας τις θεατρικές ομάδες στο Φεστιβάλ Νεανικού Δράματος Αρχαίας Μεσσήνης και τις Αθλοπαιδιές στο Στάδιο, επισκεπτόμενος σχολεία, ακούγοντας τους μαθητές, ότι οφείλουμε να επενδύουμε στα νιάτα, για να έχει ο κόσμος μας, μέλλον.
Ανάμεσα στα άλλα, ήταν θερμός υποστηρικτής του εκπαιδευτικού προγράμματος του Διαζώματος «Υιοθεσία αρχαίων θεάτρων. Μαθητές ξεναγούν μαθητές στα αρχαία θέατρα», που έχει ως σκοπό: να δημιουργηθούν οι συνειδητοί κληρονόμοι της ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς οι οποίοι θα προστατεύσουν τα μνημεία και θα αγωνισθούν για τη διάσωσή τους, για να συνεχίσουν αυτά να μας διδάσκουν στο διηνεκέςΜε την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας το πρόγραμμα υλοποιήθηκε για ένατη συνεχή χρονιά, από 132 εκπαιδευτικούς και 1385 μαθητές/τριες σε 42 σχολικές μονάδες.
Το αγκάλιασαν σχολεία από τον Έβρο έως τα Ιωάννινα και από τη Θεσσαλονίκη έως τα Χανιά, το δε παραγόμενο έργο ήταν εξαιρετικής ποιότητας.
Για πρώτη φορά συμμετείχαν και ελληνόγλωσσες σχολικές μονάδες του εξωτερικού, κατόπιν προσκλήσεώς τους από το Πρότυπο Γυμνάσιο της Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων και με την αρωγή των συντονιστριών εκπαίδευσης, της κ. Δ. Βασιλείου, αν. συντονίστριας εκπαίδευσης Αλβανίας και της κ. Α. Μακρογιαννάκη, συντονίστριας εκπαίδευσης Μολδαβίας, Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, Κροατίας, Σερβίας, Μαυροβουνίου, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουγγαρίας, Σλοβακίας, Σλοβενίας, Δημοκρατίας Βόρειας Μακεδονίας.
Συγκεκριμένα, συμμετείχαν τα:α/ το Ελληνικό Σχολείο Χιμάρας «Όμηρος» (Αλβανία)β/ το Γυμνάσιο-Λύκειο Ελληνικού Σχολείου Βουκουρεστίου «Αθηνά» (Ρουμανία)γ/ το Ενιαίο Λύκειο Βουλιαρατίου (Αλβανία)δ/ τα Ελληνοαλβανικά Εκπαιδευτήρια «Όμηρος», Κορυτσάς (Αλβανία)ε/ το Λύκειο «Πλάτων» Κορυτσάς (Αλβανία)Στο «δίκτυο» συμμετείχε και το Πανεπιστημιακό Κολέγιο «ΛΟΓΟΣ», Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού (Αλβανία).
Ψυχή αυτής της εξαιρετικής συνεργασίας ήταν η φιλόλογος, κ. Ειρήνη Αμοργιανιώτη από το Πρότυπο Γυμνάσιο της Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων, η οποία με τους μαθητές της έκανε γνωστή την Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία θέατρα της Ηπείρου στους μαθητές των σχολείων της Ομογένειας. Τη φετινή χρονιά θα βρίσκεται στον Έβρο και θα ασχοληθεί με την Πολιτιστική Διαδρομή της Εγνατίας Οδού.
Μαθητές και μαθήτριες ανέλαβαν ρόλο ξεναγού σε μια πλειάδα αρχαίων ελληνικών θεάτρων αλλά και σε θέατρα της Μεσογείου, όπως αυτά της Ταορμίνας και των Συρακουσών, σε επίσκεψη που πραγματοποίησαν στη Σικελία. Αξίζει να αναφερθεί πως δεν έγιναν μόνον ξεναγήσεις από μαθητές-ξεναγούς στους συμμαθητές τους αλλά και σε μαθητές άλλων σχολείων, είτε κατά χώραν είτε με επίσκεψη σε σχολεία είτε διαδικτυακά.
Τεράστια εμπειρία και μέγιστη απόλαυση βίωσαν οι μαθητές/τριες από την επιτέλεση δρωμένων εντός χώρων θέασης και ακρόασης, με την άδεια των Εφορειών Αρχαιοτήτων, είτε πρόκειται για παραστάσεις τραγωδιών είτε για εκφραστικές αναγνώσεις ποιημάτων.
Η ιστορία των θεάτρων ως κορυφαίων αρχιτεκτονικών οικοδομημάτων που φιλοξένησαν πνευματικές δημιουργίες, δραστηριότητες πολιτικού χαρακτήρα αλλά και θεάματα μαζικά, συγκίνησε μαθητές και μαθήτριες που υπό την καθοδήγηση εμπνευσμένων εκπαιδευτικών δημιούργησαν μια μεγάλη ποικιλία έργων για την προβολή και την ανάδειξη των χώρων θέασης και ακρόασης: παρουσιάσεις power point, αφίσες, έντυπα, οδηγούς στην ελληνική, στην αγγλική αλλά και σε άλλες γλώσσες, παιχνίδια, όπως σταυρόλεξα, κρυπτόλεξα, κουίζ, βίντεο, διαδραστικούς πίνακες, ψηφιακά έντυπα, ψηφιακά βιβλία, ψηφιακές εφαρμογές, ιστολόγια, μακέτες, επιτραπέζια και ψηφιακά παιχνίδια.
Ακόμα και η τεχνητή νοημοσύνη επιστρατεύθηκε, για να ζωντανέψει την Ευριπίδεια «Ελένη».
Η ιστορία των θεάτρων ως κορυφαίων αρχιτεκτονικών οικοδομημάτων που φιλοξένησαν πνευματικές δημιουργίες, δραστηριότητες πολιτικού χαρακτήρα αλλά και θεάματα μαζικά, συγκίνησε μαθητές και μαθήτριες που υπό την καθοδήγηση εμπνευσμένων εκπαιδευτικών δημιούργησαν μια μεγάλη ποικιλία έργων για την προβολή και την ανάδειξη των χώρων θέασης και ακρόασης: παρουσιάσεις power point, αφίσες, έντυπα, οδηγούς στην ελληνική, στην αγγλική αλλά και σε άλλες γλώσσες, παιχνίδια, όπως σταυρόλεξα, κρυπτόλεξα, κουίζ, βίντεο, διαδραστικούς πίνακες, ψηφιακά έντυπα, ψηφιακά βιβλία, ψηφιακές εφαρμογές, ιστολόγια, μακέτες, επιτραπέζια και ψηφιακά παιχνίδια.
Ακόμα και η τεχνητή νοημοσύνη επιστρατεύθηκε, για να ζωντανέψει την Ευριπίδεια «Ελένη».
Όπως και την περσινή χρονιά έτσι και φέτος σχεδιάστηκαν και προτάθηκαν από σχολεία «Πολιτιστικές Διαδρομές» που συνδέουν τους χώρους θέασης και ακρόασης (αρχαία θέατρα, ωδεία, στάδια) με το φυσικό περιβάλλον, με τον αγροδιατροφικό τομέα, με τη σύγχρονη κοντινή πόλη και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της: ιστορικά κτήρια, πολιτιστικά μνημεία, σύγχρονη παραγωγή και δημιουργία, γαστρονομία και παράδοση, δηλαδή στη βάση της φιλοσοφίας του Διαζώματος που είναι η ένταξη των μνημείων φύσης και πολιτισμού στο κέντρο της ζωής και της βιώσιμης ανάπτυξης. Στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος, δημιουργήθηκαν σπουδαίες συνεργασίες σχολείων, μεταξύ τους, αλλά και με Εφορείες Αρχαιοτήτων και Ιδρύματα.
Τις εξαιρετικές δημιουργίες, καρπό του οφέλους από τη βιωματική, ανακαλυπτική, συνεργατική μάθηση, την καλλιέργεια δεξιοτήτων και την ευαισθητοποίηση των μαθητών, πρωτίστως όμως, καρπό της ωραίων στιγμών που προέκυψαν από το ζωντάνεμα των αρχαίων θεάτρων και των χώρων μέσα στους οποίους αυτά βρίσκονται, μπορεί να τις δει και να τις απολαύσει ο καθένας στην πλατφόρμα για τα εκπαιδευτικά του Διαζώματος Generation D. Την ανάρτηση των δελτίων τύπου αλλά και τη δημιουργία του προφίλ καθενός σχολείου ανέλαβε κι έφερε εξαιρετικά εις πέρας η Ελισάβετ Πελεκάση, φοιτήτρια του Ιστορικού και Αρχαιολογικού Τμήματος του ΕΚΠΑ και αρωγό μέλος του Διαζώματος.
Για τη νέα σχολική χρονιά έμφαση θα δοθεί και πάλι στις πολιτιστικές/περιβαλλοντικές διαδρομές, στη διάχυση από κάθε σχολείο που υλοποιεί το πρόγραμμα και σε άλλες σχολικές μονάδες της Ελλάδας ή του εξωτερικού, θα γίνει δηλαδή κάθε σχολείο, πρεσβευτής του Διαζώματος και, τέλος, έμφαση θα δοθεί στις συνεργασίες μεταξύ σχολείων.
Θερμές ευχαριστίες σε όλους τους εκπαιδευτικούς που ενέπνευσαν και καθοδήγησαν τους/τις μαθητές/τριές τους κι αυτοί/ές με τις δημιουργίες τους ξεπέρασαν τις προσδοκίες μας.
Ομιλία της Μαίρης Μπελογιάννη, φιλολόγου, δρος Αρχαιολογίας και υπεύθυνης των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Διαζώματος, στην 6η Συνάντηση του Άνω Διαζώματος (5/11/2023, Πολυχώρος EcoZone, Αθήνα)
