ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το ΓΕ.
Λ. Αφάντου, Ρόδου, στο πλαίσιο του προγράμματος του ΔΙΑΖΩΜΑτος «Υιοθετήστε ένα Αρχαίο Θέατρο» επισκέφτηκε τον αρχαιολογικό χώρο της Καμείρου στις 07/04/2025. Οι μαθήτριες και οι μαθητές περιηγήθηκαν και ξεναγήθηκαν στον χώρο, στο εμπορικό και πολιτικό κέντρο, στην πλατεία της κρήνης, στην κατοικημένη περιοχή και στην Ακρόπολη.
Κατά την επίσκεψη, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον συμβατικά επονομαζόμενο θεατρικό χώρο, τις βαθμίδες, και στη χρήση του, είτε ως χώρος θέασης θεαμάτων, είτε ως χώρος κοινωνικής και πολιτικής συμμετοχικής δραστηριότητας. Σε συνδυασμό με τη διδασκαλία της Ἀντιγόνης, οι μαθήτριες και οι μαθητές αντιλήφθηκαν, στο μέτρο του δυνατού, τα μέρη ενός θεατρικού οικοδομήματος, χωρίς να παραλείψουν τα «υποδυθούν» με στόμφο κάποιους από τους χαρακτήρες, σαν αρχαίοι υποκριτές. Εντός της τάξης, πλέον της επί τόπου βιωματικής προσέγγισης, δημιούργησαν μία μικρή έκθεση φωτογραφίας, ενώ είδαν βίντεο παραστάσεων και φωτογραφίες.
Σε όλη τη φιλολογική του τετράμηνου, η θεατρική φιλολογική έρευνα στάθηκε σπουδαίος αρωγός.
Ευχαριστούμε πολύ το ΔΙΑΖΩΜΑ, ιδίως την κ. Μαίρη Μπελογιάννη για την αμέριστη συμπαράστασή της σε όλη τη διάρκεια της δράσης. Δ/ντής ΓΕ.
Λ. Αφάντου: Στέφανος Γιασιράνης Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Δρ. Ευστρατίου Χαρίσιος ΓΕ.
Λ. Αφάντου, ΡόδουΟι βαθμίδες της αρχαίας Καμ(ε)ίρου.
Η ἀργινόεσσα Κάμειρος, όπως την αναφέρει ο Όμηρος (Ἰλ. Β 654-656) αποτέλεσε τον προορισμό των μαθητών και των μαθητριών τμημάτων της Β΄ τάξης του ΓΕ.
Λ. Αφάντου, Ρόδου, ώστε να «υιοθετήσουν» όχι ακριβώς ένα αρχαία θέατρο, αλλά τις βαθμίδες, τις κλίμακες οι οποίες λειτουργούσαν ως χώρος θέασης και συναποτελούν, μαζί με τα υπόλοιπα αρχαιολογικά ευρήματα, μέρος του ευρύτερου διοικητικού κέντρου της αρχαίας πόλης. Κατά την επίσκεψή στον αρχαιολογικό χώρο πραγματοποιήθηκε, πλέον των βαθμίδων, φιλολογική και αρχαιολογική ξενάγηση, τόσο στον πολιτικό, στον αστικό, όσο και στο θρησκευτικό πυρήνα του.
Πρωτίστως, κατά τη φιλολογική ενημέρωση έγινε αναφορά στις πηγές της γραμματείας, ώστε να καταστεί σαφής η σημασία του χώρου και της κοινωνίας κατά την πορεία τους στον χρόνο. Ως ένα εκ των τριών κέντρων της κοινωνίας της Ρόδου, πριν ακόμη την ίδρυση της ομώνυμης πόλης, ήταν σημαντικό για τους μαθητές και τις μαθήτριες να αντιληφθούν την Κάμειρο, όχι απλά ως έναν ακόμη χώρο «ερειπίων», αλλά ως μία, λόγω της αρτιότατης διατήρησής του, «ζωντανή» πόλη, το παρελθόν της οποίας ακουμπά στο ομηρικό έπος, με τα εννέα πλοία προσφορά στον Τρωικό πόλεμο με επικεφαλής τον Τληπόλεμο.
Δεν είναι μόνο το έπος, αλλά και η ιστορία του Ηροδότου (1.144), στην οποία γίνεται αναφορά στη Δωρική Πεντάπολη, μέρος της οποίας ήταν η Κάμειρος, μαζί με τη Λίνδο, την Ιαλυσό, την Κω και την Κνίδο. Κατά τον 5ο αι. π. Χ. οι επιγραφές IG I³ 259 και IG I³ 262 μας πληροφορούν για την οικονομική ευημερία του τόπου, καθώς, ως συμμαχική πόλη των Αθηνών, προσέφερε στη θεά ιδρύτρια της πόλης το καθόλου ευκαταφρόνητο ποσό των εννέα ταλάντων, δείγμα της ευρωστίας της. Από την Αθηναϊκή συμμαχία αποχώρησε το 411 π. Χ. όταν οι Λακεδαιμόνιοι έπεισαν τους πολίτες της Ρόδου να αποστατήσουν και να προσχωρήσουν στην Πελοποννησιακή συμμαχία, όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης (8.44). Από τον Διόδωρο (5, 55.
1-4) πληροφορούμαστε σχετικά με το απώτατο παρελθόν του νησιού και τη μυθική του παράδοση, τους Τελχίνες και την ομώνυμη Ήρα, αλλά και την όνομά της από τον Κάμειρο, γιο του Κερκάφου, τον Αλθαμαίνη και τον ναό του Αταβύρου Διός (5, 59. 1-4) και την προαιώνια σύνδεση της Ρόδου με την Κρήτη. Το παρελθόν της είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη γεωργία, το λάδι και το κρασί το οποίο αποθήκευε και εμπορευόταν, αλλά και με την κεραμική, της οποίας η παρουσία είναι εμφανής μέχρι και σήμερα στο νησί της Ρόδου.
Ο Μύλας, ένας από τους Τελχίνες, έδωσε το όνομά του στο λιμάνι της Καμείρου, ρηχό και αρκετά εκτεθειμένο, κατά τη μυθολογική παράδοση πρώτος αυτός εφηύρε τον μύλο. Η Κάμειρος καταστράφηκε από σεισμό το 226 π. Χ.: αυτό σημαίνει ότι πολλά από όσα βρίσκονται πάνω από το έδαφος χρονολογούνται από την ανοικοδόμηση που ακολούθησε εκείνη την καταστροφή.
Οι μαθητές και οι μαθήτριες ξεναγήθηκαν στο επίπεδο του εμπορικού και πολιτικού κέντρου, στην αγορά της πόλης, στην πλατεία της Κρήνης, στον αναβαθμιδωτό χώρο που οδηγεί προς τη μεγάλη κατοικημένη περιοχή και προς την περιοχή της Ακρόπολης. Καθώς δεν υπάρχει θέατρο, τουλάχιστον με την ημικυκλική του μορφή, οι βαθμίδες συμβατικά λογίζονται ως τέτοιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κυκλική ορχήστρα δεν συνιστά απαράβατο κανόνα στην αρχιτεκτονική του ελληνικού θεάτρου: το θέατρο του Διονύσου, στην αρχική ξύλινη κατασκευή του είχε τραπεζοειδή ορχήστρα, όπως και το θέατρο στο Θορικό, το παλαιότερο σωζόμενο, έχει σχεδόν ορθογώνια.
Επιπλέον, οι χώροι θεάτρου δεν χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για εορτές και παραστάσεις, αλλά ως χώροι θέασης και συμμετοχής σε συμβατικότερες μορφές αστικής διοίκησης, όπως παραδείγματος χάριν, οι συνελεύσεις. Υπό το πρίσμα αυτό οι βαθμίδες της Καμείρου συνιστούν μία μορφή αρχιτεκτονήματος η οποία εξυπηρετεί απόλυτα τον σκοπό της. Οι μαθητές και οι μαθήτριες έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ώστε να ενημερωθούν σχετικά με τη διασύνδεση του θεατρικού οικοδομήματος και των πολλαπλών του χρήσεων πλέον των θεατρικών εορτών, αντιλήφθηκαν στο μέτρο του δυνατού τον χώρο όχι ως αρχαιολογικά «ερείπια», αλλά ως μία «ζωντανή» αποτύπωση της ζωής του παρελθόντος, ιδίως του τόπου τους.
Η αρχαία Κάμειρος συνιστά σπουδαίο μνημείο αρχαίας πόλης η οποία «φυλασσόταν» από το πολιτικό και κοινωνικό κέντρο στο ένα της άκρο, και από το θρησκευτικό της στο άλλο, την ακρόπολη. Η σημασία των βαθμίδων στην άσκηση της πολιτικής, η τοποθέτησή τους ενδιαμέσως της πλατείας της κρήνης και του ιερού αποδείχτηκε ευεργετική, ώστε να καταστεί σαφής ο ρόλος της θέασης, όχι μόνο ως μία μορφή διασκέδασης, αλλά και ως μία πολιτική πράξη.
Η «υιοθεσία» συνεχίστηκε εντός της τάξης. Οι μαθήτριες και οι μαθητές είχαν ήδη ενημερωθεί σχετικά με το αρχαίο οικοδόμημα, μέσω του πίνακα διάδρασης, του σχολικού εγχειριδίου, αλλά κυρίως μέσω φιλολογικών πηγών στις οποίες είχαν πρόσβαση. Θεατρικοί όροι, όπως είσοδοι/ πάροδοι, υποκριτές, προσωπεία, κοίλον, ορχήστρα, κ.λπ. έγιναν μέρος της μικρής τους θεατρικής εκπαίδευσης. Ας σημειωθεί ότι η πλειοψηφία των παιδιών δεν είχαν/ έχουν παρακολουθήσει κάποια παράσταση αρχαίου δράματος, είτε τραγωδίας είτε κωμωδίας. Στο πλαίσιο της φιλολογικής διδασκαλίας της Αντιγόνης, οι μαθήτριες και οι μαθητές περιηγήθηκαν στην ιστορία, έχοντας απόλυτη ελευθερία, ακριβώς λόγω της άγνοιάς τους, να αναρωτηθούν σχετικά με οποιονδήποτε χαρακτήρα, οποιαδήποτε είσοδο ή έξοδο, οποιαδήποτε «περιττή» προσφώνηση, το ήθος των χαρακτήρων, τη σκευή τους, την κίνησή τους κ.λπ.
Στο βασικό ερώτημα που τέθηκε, αν, δηλαδή, ταυτίζονται με τον Κρέοντα ή την Αντιγόνη, η τραγωδία επιτέλεσε σχεδόν αυτόβουλα τον ρόλο της, καθώς η διαφωνίες τους φώτισαν τον πυρήνα της: ο Κρέων έχει δίκιο, η Αντιγόνη έχει επίσης δίκιο, η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη και η κοσμική ισορροπία συνεχώς αναζητείται. Πλέον του μαθήματος, το οποίο δεν είναι ενδοσχολικά ή με οποιονδήποτε άλλον τρόπο εξεταζόμενο, επομένως υφίστανται περιθώρια δράσης, οι μαθήτριες και οι μαθητές ανάρτησαν εντός της τάξης μία μικρή έκθεση φωτογραφίας με αρχαία θέατρα, ώστε να υπάρχει σημείο οπτικής αναφοράς κατά την περιήγησή τους στο ίδιο το δράμα.
Στοιχεία τα οποία πραγματεύεται ο Σοφοκλής στην τραγωδία του δύνανται να απαντηθούν στον αρχαιολογικό χώρο: α) το θρησκευτικό κέντρο του χώρου και η ακρόπολη δύνανται να τοποθετηθούν στο δράμα, καθώς η πρόσληψη της θρησκείας είναι συστατικό χαρακτηριστικό τόσο της Αντιγόνης, η οποία υπερασπίζεται το θείο δίκαιο απέναντι στον αστικό νόμο του Κρέοντα, β) το πολιτικό κέντρο, μέρος του οποίου είναι οι βαθμίδες, αντικατοπτρίζονται στην πόλη και στην κοινωνία, όπως αυτές παρουσιάζονται στο δράμα, καθώς η Αντιγόνη θυσιάζει την προσωπική της ασφάλεια για να τιμήσει τον νεκρό αδελφό της, ενώ στην Κάμειρο απαντά η οργανωμένη κοινωνία, όπως την εκφράζει ο Κρέων, όπου το κοινό καλό και η αρμονική συνύπαρξη έχουν τη μεγαλύτερη σημασία.
Η ίδια η αρχιτεκτονική το χώρου, όπως παραδίδεται σήμερα, είναι παράδειγμα ισορροπίας, καθώς το κοινωνικό, το πολιτικό και το θρησκευτικό κέντρο συνυπάρχουν αρμονικά. Η επίσκεψη στην αρχαία Κάμειρο δεν ήταν απλώς ένα μάθημα ιστορίας. Ήταν μια ευκαιρία ώστε οι μαθήτριες κα οι μαθητές να κατανοήσουν καλύτερα την ουσία του αρχαίου κόσμου και να συνδέσουν τη θεωρητική γνώση με την πραγματικότητα.
Η «Αντιγόνη» και η Κάμειρος μας αποκαλύπτουν αξίες όπως η τιμή, η πίστη, η υπευθυνότητα και τη δύναμη της ανθρώπινης θέλησης. Με τιμή, οι μαθήτριες και οι μαθητές,ΕΛΕΖΙ ΜΑΡΓΙΟΛΜΑΜΛΙ ΚΛΑΡΑΠΙΕΤΡΙ ΑΡΜΠΑΝΑΠΟΛΙΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑΡΑΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣΣΑΪΒΑΝΙΔΟΥ ΠΕΛΑΓΙΑΤΑΤΣΗ ΕΛΕΝΗ-ΡΑΦΑΗΛΙΑΤΖΑΡΑΚΟΥ ΚΕΒΙΝΤΟΜΙΔΗ ΜΟΣΧΟΥΛΑΤΟΝΤΣΕΒΑ ΓΚΟΣΠΟΝΤΙΝΚΑΤΟΥΦΕΚΤΣΗ ΘΕΟΧΑΡΙΣΤΣΑΚΙΡΗ ΓΕΩΡΓΙΑΤΣΑΚΙΡΗ ΖΩΗΤΣΑΝΑΛΙΑΪ ΝΤΕΤΙΟΝΑΤΣΕΡΟΥ ΕΛΕΝΗΧΑΣΚΑΪ ΒΑΣΙΛ και ο μόνιμος μαθητής,Δρ. Ευστρατίου Χαρίσιος.
