ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Με αφορμή την πρόσφατη επίσκεψή μας στον αρχαιολογικό χώρο του θεάτρου του Διονύσου στην Ακρόπολη, στις 5 Μαΐου 2026, ένα μέρος των μαθητών της Α’ Λυκείου επιμελήθηκε την παρουσίαση για την ξενάγηση του χώρου στους συμμαθητές τους. Οι ξεναγοί μάς καλωσόρισαν στο αρχαίο θέατρο, που έχει συνδεθεί με τη γένεση και την εξέλιξη του δράματος, και ύστερα μας πληροφόρησαν για τα διαχρονικά έργα των μεγάλων τραγικών – Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης – που διδάχτηκαν στο μέρος αυτό. Η ενέργεια αυτή, όχι μόνο διεύρυνε τις γνώσεις των μαθητών, μα συγχρόνως συνέβαλλε και στην ενίσχυση των δεσμών τους, το οποίο παίζει καταλυτικό ρόλο για τις σχέσεις των μαθητών στα μαθησιακά πλαίσια. Παρακολουθώντας αυτήν την παρουσίαση μας δημιουργήθηκε μία απορία: «Πώς συνδέεται το περιβάλλον με τους αρχαίους χώρους;»
Αλλά πριν απαντήσουμε στην παραπάνω ερώτηση, θα θέλαμε να σας πούμε πώς φτάσαμε ως εδώ. Αρχικά, είναι γεγονός ότι το συγκεκριμένο αρχαιολογικό σημείο μας κέντρισε ολοκληρωτικά το ενδιαφέρον, λόγω της βαθύτατης ιστορίας του στον χωροχρόνο. Επιπλέον, ιδιαίτερη εντύπωση μας προκάλεσε το γεγονός της μεγάλης χωρητικότητάς του – 16.000 θέσεις – αποτελώντας έτσι το βασικότερο κέντρο διασκέδασής τους εκείνη την εποχή.
Το θέατρο αποτελούσε πολύτιμη επιρροή στην καθημερινότητα των Αθηναίων. Πιο συγκεκριμένα, όπως προαναφέρθηκε, εκτελούνταν έργα μεγάλων τραγικών:
- Ελένη του Ευριπίδη – σπουδαίο έργο που παίχτηκε το 412 π.Χ. στο συγκεκριμένο θέατρο. Η ιστορία διαδραματίζεται στην Αίγυπτο, όπου η πραγματική Ελένη περιμένει τον Μενέλαο να επιστρέψει από την Τροία καθώς η ίδια δεν είχε πάει ποτέ.
- Αντιγόνη του Σοφοκλή – 441 π.Χ. Η Αντιγόνη ακολουθεί τον άγραφο θεϊκό νόμο προκειμένου να καταφέρει να θάψει τον αδερφό της, χωρίς να υπολογίζει τις συνέπειες των νόμων του βασιλιά και του θανάτου.
- Ηλέκτρα του Σοφοκλή – ήταν κόρη του Αγαμέμνονα, η οποία ζει μέσα στον θρήνο λόγω της δολοφονίας του πατέρα της από την Κλυταιμνήστρα ( την μητέρα της ) και τον Αίγισθο. Συγχρόνως, μαζί με τον αδερφό της τον Ορέστη, συνεργάζονται με σκοπό την εκδίκηση και την τιμωρία των ενόχων.
- Προμηθέας, δεσμώτης του Αισχύλου – ο Αισχύλος πραγματεύεται τον μύθο της κλοπής της φωτιάς από τον Προμηθέα όπως και την τιμωρία του να αλυσοδεθεί στον Καύκασο. Ο Προμηθέας αντιστέκεται ηρωικά.
- Αγαμέμνονας του Αισχύλου– 458 π.Χ. Ο Αγαμέμνονας επιστρέφει μετά τον δεκαετή πόλεμο στην Τροία. Η Κλυταιμνήστρα, η γυναίκα του, δεν έχει ξεχάσει πως ο Αγαμέμνονας θυσίασε την κόρη τους για να αρχίσει ο πόλεμος, καταλήγοντας στον θάνατό του από την γυναίκα του.
- Οιδίποδας του Σοφοκλή – Ο Οιδίποδας ανακαλύπτει πως άθελά του εκπλήρωσε τον χρησμό που τον ήθελε να σκοτώνει τον πατέρα του και εν τέλη να παντρεύεται τη μητέρα του. Όταν η αλήθεια βγαίνει στο φως αυτοτιμωρείται μέσω της τύφλωσής του.
Αφού οι ξεναγοί διάβασαν και παρουσίασαν τις παραπάνω τραγωδίες, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να ψηφίσουν μέσω της εφαρμογής «mentimeter» ποια τραγωδία τους φάνηκε πιο ενδιαφέρουσα.
- Την πρώτη θέση κατέλαβε ο Οιδίποδας – 38% των μαθητών
- Τη δεύτερη θέση η Ελένη – 24% των μαθητών
- Την τρίτη θέση η Αντιγόνη – 17% των μαθητών
Για τη διεξαγωγή των έργων έπαιξαν σημαντικό ρόλο τα μέλη του θεάτρου, όπως αναφέρονται παρακάτω :
- Οι πάροδοι – διάδρομοι δίπλα από τη σκηνή
- Το λογείο – υπερυψωμένο δάπεδο όπου έπαιζαν οι ηθοποιοί
- Η ορχήστρα – ημικυκλική πλατεία στο κέντρο του θεάτρου στην οποία δρούσε ο χορός
- Το Ιερόν Κοίλον – ο αμφιθεατρικός χώρος γύρω από την ορχήστρα
- Τα διαζώματα – οριζόντιοι διάδρομοι που χώριζαν τις θέσεις των θεατών σε οριζόντιες θέσεις
- Οι κλίμακες – διάδρομοι για την ευκολότερη πρόσβαση των θεατών στις θέσεις τους
- Τα εδώλια – τα καθίσματα των θεατών
- Η προεδρία – η πρώτη σειρά των καθισμάτων όπου κάθονταν οι επίσημοι
- Η σκηνή – μακρόστενο κτήριο στην περιφέρεια της ορχήστρας απέναντι από το κοίλον, που σήμερα έχει καταστραφεί
Με το πέρασμα των χρόνων, η εικόνα του θεάτρου έχει υποβαθμιστεί, ωστόσο παραμένει η βάση για τις ταινίες και τις σειρές που έχουμε εντάξει στην καθημερινότητά μας. Οι άνθρωποι σήμερα καταφεύγουν σε διαφορετικούς τρόπους αναψυχής, όπως τα κέντρα διασκέδασης, τα εμπορικά καταστήματα και οι χώροι εστίασης. Παρ’ όλ’ αυτά, επιλέγουν να επισκέπτονται μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, οι οποίοι, αν και «έσβησαν» στον χρόνο, βρίσκονται με σκοπό να μας υπενθυμίζουν τη βαριά πολιτιστική κληρονομιά που μας παραχώρησαν.
Η καταστροφή του θεάτρου μάς δημιούργησε έναν συνδυασμό προβληματισμού και ανησυχίας μέσω του οποίου γεννήθηκε η ερώτηση «πώς συνδέεται το περιβάλλον με τους αρχαίους χώρους;», η οποία απαντήθηκε χάρη στην παρακάτω έρευνα:
Έρευνα για το περιβάλλον
Πιστεύετε ότι συνδέεται το περιβάλλον με το θέατρο;
- Ναι 42 %
- Ίσως 27 %
- Δεν το γνωρίζω 27%
- Όχι 4%
Ποιοι παράγοντες πιστεύετε ότι επηρεάζουν τα μνημεία;
- Ατμοσφαιρική ρύπανση 67%
- Άλλο 78%
- Κακή ή μη προσεγμένη συντήρηση 38%
- Κλιματική αλλαγή 43%
- Εκμετάλλευση των οικοδομικών υλικών των θεάτρων 83%
- Σεισμοί 20%
Ποιον παράγοντα θεωρείτε μεγαλύτερη απειλή;
Εκμετάλλευση των οικοδομικών υλικών των θεάτρων 75%
Ποιος παράγοντας είναι, τελικά, πιο καταστροφικός, άνθρωπος ή περιβάλλον;
- Άνθρωπος 60 %
- Περιβάλλον 28%
Γνωρίζετε αν υπάρχει κάποια νομοθεσία που να προστατεύει τα μνημεία από περιβαλλοντικές καταστροφές;
- Δεν το γνωρίζω 50%
- Όχι 21%
- Ναι 17%
- Ίσως 12,5%
Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι μπορεί να ευαισθητοποιηθεί η νέα γενιά πάνω σε αυτό το ζήτημα;
- Μέσα ενημέρωσης 42%
- Σχολείο 25%
- Δράσεις 21%
- Εμπειρίες 33%
Πόσο σημαντικός πιστεύετε ότι είναι ο εθελοντισμός στην διατήρηση των μνημείων;
- Πολύ 43%
- Λίγο 25%
- Καθόλου 21%
- Παρά πολύ 11%
Ποια λύση θα επιλέγατε για την προστασία του περιβάλλοντος και κατ’ επέκταση των μνημείων;
- Προσοχή στο περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα 48%
- Ανάληψη ευθυνών από την κοινωνία 52%
- Νομοθετικό πλαίσιο και χρηματοδότηση από το κράτος 46%
- Δημιουργία οργανώσεων 32%
Πιστεύετε ότι αν χτιστούν άλλα οικοδομήματα κοντά στα αρχαία θέατρα αλλάζει η φυσιογνωμία και η διαχρονικότητά τους;
- Συμφωνώ 38%
- Διαφωνώ 28%
- Δεν ξέρω 34%
Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν μια σαφή συλλογική πεποίθηση της μαθητικής κοινότητας της Α΄ Λυκείου, ότι η μεγαλύτερη απειλή για την πολιτιστική μας κληρονομιά είναι ο ανθρώπινος παράγοντας, καθώς το 60% των συμμετεχόντων τον θεωρεί πιο καταστροφικό από το περιβάλλον, με κύριο άξονα την εκμετάλλευση των οικοδομικών υλικών των αρχαίων θεάτρων που συγκεντρώνει το εντυπωσιακό 75% των αρνητικών γνωμών. Παράλληλα, ενώ αναγνωρίζεται η επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της κλιματικής αλλαγής, παρατηρείται ένα σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης σχετικά με το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο προστασίας, αφού το 71% των ερωτηθέντων δηλώνει άγνοια ή αμφιβολία για την ύπαρξή του. Η ανάγκη για μια πολυεπίπεδη αντιμετώπιση είναι εμφανής, με το κοινό να προκρίνει την ανάληψη ευθυνών από την κοινωνία και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος ως βασικές λύσεις, ενώ για την ευαισθητοποίηση των νέων δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη δύναμη των Μέσων Ενημέρωσης και των βιωματικών εμπειριών. Τέλος, η αβεβαιότητα που καταγράφεται σχετικά με την ανέγερση νέων οικοδομημάτων κοντά σε μνημεία και η μέτρια κατανόηση της σύνδεσης περιβάλλοντος-θεάτρου υποδηλώνουν ότι η προστασία της «φυσιογνωμίας» των αρχαιολογικών χώρων απαιτεί μια πιο συστηματική εκπαιδευτική προσέγγιση που να συνδέει την οικολογική συνείδηση με τον σεβασμό στην ιστορική συνέχεια.
Συνάγεται εύλογα το συμπέρασμα ότι, οι μαθητές έχουν πλήρη επίγνωση του περιβαλλοντικού ζητήματος και επιθυμούν μία αλλαγή, η οποία θα πραγματοποιηθεί με μία δράση την ανερχόμενη χρονιά.
Δημιουργοί Δελτίου Τύπου: Γιάλβαρη Ναταλία, Δέλιου Μαριάνθη, Ζούγρου Λυδία, Ζωάννου Κατερίνα, Καλογεροπούλου Τζωρτζίνα.
Ξεναγοί: Αρβανιτάκης Χρήστος, Βλασερού Ελπίδα, Γεωργίου Αχιλλέας, Καραντζούλης Μάριος, Καρυστινού Φαιναρέτη, Μπαθρέλλου Μιχαέλλα, Ντουσλέλη Μιχαέλα, Κουφόπουλος Ορφέας, Παπανδριόπουλος Αντώνης, Παππάς Κωνσταντίνος, Σίμος Αχιλλέας, Στίγκας Γιώργος, Φωτομάρα Γεωργία, Χαρτά Μαρίσα, Χατζηαργύρης Λεωνίδας, Ψυχαλάκης Αργύρης.
Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Γκίκα Αικατερίνη, Κωνσταντίνα Αλουμανή.
Παρατίθεται παρακάτω ένα «συννεφόλεξο» με λέξεις που έγραψαν οι μαθητές από την εμπειρία τους με την ξενάγηση:
