ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Κατά το σχολικό έτος 2025–2026, 5 εκπαιδευτικοί και 25 μαθητές/τριες του 11ου ΓΕΛ Ηρακλείου συνεργάστηκαν με το Σωματείο ΔΙΑΖΩΜΑ και, στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Προγράμματος «Υιοθεσία και προστασία αρχαίων χώρων Θέασης και Ακρόασης: Μαθητές ξεναγοί για την προώθηση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και της διαπολιτισμικής συνεργασίας με έμφαση στην κλιματική ευαισθητοποίηση», υλοποίησαν ένα σημαντικό διεθνές εκπαιδευτικό ταξίδι στη Νάπολη της Ιταλίας (1–5 Απριλίου 2026).
Στόχος του προγράμματος ήταν η βιωματική επαφή των μαθητών με σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους, η κατανόηση της διαχρονικής σχέσης ελληνικού και ρωμαϊκού πολιτισμού, καθώς και η καλλιέργεια δεξιοτήτων συνεργασίας, επικοινωνίας και ενεργού συμμετοχής. Παράλληλα, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη διαπολιτισμική ανταλλαγή και στη σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με σύγχρονα ζητήματα, όπως η κλιματική ευαισθητοποίηση.
Η δράση εντάχθηκε και στο πλαίσιο συνεργασίας μέσω eTwinning με το ιταλικό σχολείο Liceo Vico di Napoli, με το οποίο αναπτύχθηκαν ουσιαστικοί δεσμοί επικοινωνίας και συνεργασίας. Οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί του ιταλικού σχολείου υποδέχτηκαν θερμά την ελληνική αποστολή και συμμετείχαν ενεργά σε όλες τις δραστηριότητες.
Κεντρικός άξονας του προγράμματος αποτέλεσε η επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο της Πομπηίας, όπου οι μαθητές του 11ου ΓΕΛ, σε συνεργασία με τους Ιταλούς μαθητές, ανέλαβαν τον ρόλο «μαθητών-ξεναγών». Χωρισμένοι σε ομάδες, παρουσίασαν στα αγγλικά τα σημαντικότερα μνημεία της αρχαίας πόλης, όπως το Αμφιθέατρο, το Αρχαίο Θέατρο, το Ωδείο, το Forum, την Οικία των Vetti, την Οικία του Φαύνου και τον Κήπο των Φυγάδων.
Ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή αποτέλεσε η παρουσίαση του θεατρικού δρώμενου «Τέφρα και Ανάσα», το οποίο παρουσιάστηκε στον αρχαιολογικό χώρο από μαθήτριες του σχολείου. Το δρώμενο, συνδυάζοντας ελληνική και ιταλική γλώσσα, ανέδειξε τη διαχρονική δύναμη της τέχνης και δημιούργησε μια μοναδική ατμόσφαιρα, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης επίσκεψη στον Βεζούβιο, στις Κατακόμβες του San Gaudioso και στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης, όπου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με σπουδαία ευρήματα του αρχαίου κόσμου. Παράλληλα, η εκπαιδευτική εκδρομή στην Ακτή Αμάλφι έδωσε την ευκαιρία στους μαθητές να γνωρίσουν την ιδιαίτερη φυσική ομορφιά και την πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της επίσκεψης, η συνεργασία με το Liceo Vico di Napoli υπήρξε καθοριστική, καθώς οι Ιταλοί μαθητές και εκπαιδευτικοί συμμετείχαν ενεργά, ενισχύοντας την επικοινωνία, τη συνεργασία και τη δημιουργία δεσμών φιλίας μεταξύ των δύο σχολείων.
Το ταξίδι αυτό αποτέλεσε μια εξαιρετικά πολύτιμη εμπειρία για όλους τους συμμετέχοντες. Οι μαθητές επέστρεψαν ενθουσιασμένοι, έχοντας αποκτήσει νέες γνώσεις, βιώματα και εμπειρίες, ενώ παράλληλα καλλιέργησαν την ευρωπαϊκή τους ταυτότητα και τη συνείδηση του ενεργού πολίτη.
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα εξωστρέφειας για το σχολείο μας, που επιβεβαιώνει τη σημασία των βιωματικών και διαπολιτισμικών προσεγγίσεων στη σύγχρονη εκπαίδευση και ανοίγει νέους δρόμους συνεργασίας πέρα από τα σύνορα της χώρας μας.
Υπεύθυνες εκπαιδευτικοί:
Σαραφούδη Ευφροσύνη (ΠΕ02)
Περάκη Πελαγία (ΠΕ02)
Περακάκη Πολυξένη (ΠΕ02)
Πολύτιμοι συνεργάτες :
Σαριδάκη Ειρήνη (ΠΕ03)
Τζωρτζάκη Ελευθερία (ΠΕ02)
Barbara Costanzo
Francesco Valle
Παραγόμενο εκπαιδευτικό υλικό:
- Συνεργατικό εργαλείο το Padlet
https://padlet.com/sarafoudieffrosyni/padlet-u7ksdav2j65z3ldm
- Μαθητές ξεναγούν μαθητές στην Αρχαία Πομπηία
https://padlet.com/sarafoudieffrosyni/trip-to-napoli-ddhjdopihokgjl6l
- Ψηφιακό βιβλίο
- Ψηφιακό λεύκωμα
https://canva.link/8gkimdlwm0ml3la
- Εκπαιδευτικό βίντεο
- Θεατρικό δρώμενο
Με μουσική συνοδεία από τη μουσική ομάδα του 11ου ΓΕΛ, «11& Κάτι»
https://padlet.com/sarafoudieffrosyni/podcast-fg42npdgkpu7uqtg
- PODCASTS: AUDIOWALKS IN HISTORY-PodHistory:
AUDIO WALKS IN HISTORY: ΤΕΦΡΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΑ–ΠΟΜΠΗΙΑ
AUDIOWALKS IN HISTORY POMPEII 2
Θεατρικό: Τέφρα & Ανάσα
Βίντεο: https://drive.google.com/file/d/16gAPzxhBdFGVl5AuMiojsx_07WoPIVdC/view?usp=sharing
PODCAST:
Τίτλος: «Τέφρα και Ανάσα»
Συγγραφική ομάδα: Συμμετέχοντες μαθητές της πολιτιστικής ομάδας ΔΙΑΖΩΜΑ σε συνεργασία με την εκπαιδευτικό Σαραφούδη Ευφροσύνη
Τόπος: Πομπηία (μπροστά από ερείπια/φόρουμ ή θέατρο)
Χρόνος: «Τώρα» και «Τότε» μαζί — σαν να διαπερνά ο χρόνος τα χαλάσματα.
Ρόλοι (3 κύριοι)
Οι μαθήτριες Βαρδαλαχάκη Ευαγγελία, Πετρά Χριστίνα, Φραγκάκη Ιωάννα
- ΚΛΕΙΩ (μαθήτρια-αφηγητής/ξεναγός, “φωνή μνήμης”)
- ΛΙΒΙΑ (σκιά νέας Πομπηιανής – “φωνή του τότε”)
- ΙΑΝΘΗ (μαθήτρια-ακτιβίστρια/επιστήμη, “φωνή ευθύνης”)
- Χορός – Μέλη της μουσικής ομάδας του 11ου ΓΕΛ «11& Κάτι»
Τάσος Τσικαλάκης στην ερμηνεία
Μανουράς Εμμανουήλ, Μαντιδάκη Αικατερίνη, Φασουλάκη Εμμανουέλα, Χουστουλάκης Φώτιος στην εκτέλεση.
- ΧΟΡΟΣ-Μουσική ομάδα
Τραγούδι: Lucio Dalla – “Caruso”
1) ΠΡΟΛΟΓΟΣ (2’–3’)
(Η ΚΛΕΙΩ μπαίνει αργά, κοιτά τα ερείπια. Ο Χορός στέκεται στο πλάι σαν “σκιές”.)
ΚΛΕΙΩ
Εδώ δεν στέκουν πέτρες.
Στέκει η ώρα που κόπηκε στα δύο.
Πόλη με ονόματα πολλών:
του γλεντιού, της τέχνης, του κρασιού,
μα και της σιωπής που βαραίνει σαν χώμα.
(Δείχνει μία καρτέλα που γράφει…)
«Κληρονομιά», «patrimonio».
Λέξη που δεν είναι παρελθόν.
Είναι χρέος μας, È nostro dovere.
(Μπαίνει η ΛΙΒΙΑ σιγά σιγά, με γκρι ρούχα)
ΛΙΒΙΑ
Χρέος, dovere; Εγώ χρωστώ μόνο μια μέρα που δεν έζησα.
Ένα πρωί που μύριζε ψωμί και στάχτη μαζί.
Και μετά…
ο ουρανός έγινε σκεπή από πέτρα.
ΚΛΕΙΩ
Ποια είσαι;
ΛΙΒΙΑ
Είμαι το “τότε” που δεν πέθανε. Sono il “ieri” che non è morto.
Μένει μέσα στα τοιχώματα,
στις τοιχογραφίες,
στα σκαλιά όπου σταμάτησε η ανάσα.
(Μπαίνει η ΙΑΝΘΗ)
ΙΑΝΘΗ
Και είμαι το “τώρα” που νομίζει πως είναι ασφαλές. E io sono l’“adesso”
Μα η γη θυμάται.
Κι η θάλασσα ανεβαίνει.
Κι ο αέρας ζεσταίνεται.
Κι οι πέτρες ραγίζουν — όχι μόνο από ηφαίστεια.
Από αμέλεια. Per incuria
(Μικρή παύση.)
ΚΛΕΙΩ
Μνήμη, Σκιά, Ευθύνη. Memoria–Cura–Misura
Ας σταθούμε χωρίς να ντραπούμε:
Τι σώζεται; Τι χάνεται;
Κι εμείς, τι κάνουμε;
2) ΠΑΡΟΔΟΣ – Τραγούδι Χορού 1 (1’–2’)
Χρήστος Θηβαίος – “Βροχή μου”
(Στο τέλος, ο Χορός “παγώνει” σαν ανάγλυφο.)
3) Α’ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (3’)
ΚΛΕΙΩ
Λιβία, πες μας:
Τι είδες όταν έφτασε η μέρα της στάχτης;
ΛΙΒΙΑ
Δεν ήταν μέρα. Ήταν στόμα ουρανού.
Στην αρχή, γελάσαμε.
«Σκόνη», είπαμε. «Θα περάσει.»
Ύστερα σβήσανε τα χρώματα:
ο κόκκινος τοίχος,
το μπλε της θάλασσας,
το χρυσό του ήλιου.
Και μέσα σε ώρες,
η πόλη έγινε κλειστός τάφος.
ΙΑΝΘΗ
Δεν είναι μόνο “φυσική οργή”.
Είναι και προειδοποίηση:
η γη έχει όρια. La Terra ha dei limiti.
Όταν τα αγνοούμε, το πληρώνουμε. Se li ignoriamo, lo paghiamo.
ΛΙΒΙΑ
Εμείς δεν ξέραμε όρια.
Κάναμε θόρυβο να μην ακούμε τον φόβο.
ΚΛΕΙΩ
Κι εμείς σήμερα;
Με τι θόρυβο σκεπάζουμε τις προειδοποιήσεις;
ΙΑΝΘΗ
Με τον θόρυβο της συνήθειας.
Με το “έτσι είναι ο κόσμος”.
Με το “δεν αλλάζει τίποτα”.
….
Μα αλλάζει.
Και πρώτα αλλάζουν τα μνημεία:
υγρασία, ρωγμές, αλάτι, καύσωνες, πλημμύρες.
Έπειτα αλλάζουν οι άνθρωποι.
3) Α’ ΣΤΑΣΙΜΟ – Τραγούδι Χορού 2 (1’–2’) σχετικό με τη μνήμη
Γιάννης Κότσιρας-«Σε θυμάμαι»
Β’ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (4’)
(Η ΛΙΒΙΑ πλησιάζει την ΚΛΕΙΩ, σαν να την παρακαλεί.)
ΛΙΒΙΑ
Εσείς που έρχεστε με μάτια καθαρά,
μην κοιτάτε μόνο το δράμα μας σαν θέαμα.
Στη δική μου πόλη,
ο καθένας έσωζε ό,τι προλάβαινε:
χρυσό, κύπελλο, κόσμημα.
Κανείς δεν σκέφτηκε να σώσει…
την ανάσα. Salvate il respiro.
ΚΛΕΙΩ
Πώς σώζεται η ανάσα; Come si salva il respiro?
ΛΙΒΙΑ
Με το να τη σέβεσαι. Con il rispetto
Με το να μη τη δηλητηριάζεις.
Με το να θυμάσαι ότι ο αέρας είναι κοινός.
Όπως και η μνήμη.
ΙΑΝΘΗ
Και η κληρονομιά είναι κοινή. E il patrimonio culturale è di tutti.
Δεν ανήκει μόνο στα βιβλία,
ούτε μόνο στους ειδικούς.
Ανήκει σε όσους την προστατεύουν.
(Παύση)
ΚΛΕΙΩ (Μία καρτέλα με τη λεξη υβρις ελληνικα-ιταλικά: την κρατά ψηλά.)
«Ύβρις». «hybris»
Ύβρις είναι να νομίζεις πως είσαι πάνω απ’ τη φύση.
Ύβρις είναι να λες “δεν πειράζει”
όταν πειράζει το ίδιο το σπίτι.
Το σπίτι είναι ο τόπος.
Και οι πέτρες του τόπου έχουν φωνή.
ΛΙΒΙΑ
Κι αν οι πέτρες μιλούν,
τότε εσύ, Ιάνθη, τι ακούς; Che cosa senti?
ΙΑΝΘΗ
Ακούω ρωγμές. Sento le crepe. Sento i monumenti chiedere rispetto.
Ακούω μνημεία να ζητούν σκιά,
να ζητούν συντήρηση,
να ζητούν σεβασμό στον επισκέπτη.
Ακούω και κάτι άλλο:
νέους που μπορούν να γίνουν φύλακες.
Όχι με φόβο—με αγάπη και πράξη.
Sento giovani che possono diventare custodi.
Con amore e con azione.
- ΧΟΡΟΣ (τραγούδι)
Franco Battiato – “La Cura”
7) ΕΞΟΔΟΣ (2’–3’)
(Η ΛΙΒΙΑ αρχίζει να “ξεθωριάζει” — κάνει βήματα προς τα πίσω, σαν να την τραβά ο χρόνος.)
ΛΙΒΙΑ
Ώρα να γυρίσω στη σιωπή μου.
Μα πριν φύγω,
δώστε μου μια υπόσχεση—
όχι σε μένα,
σε εσάς.
Datemi una promessa—
non a me,
a voi stessi.
ΚΛΕΙΩ
Ποια; Che promessa?
ΛΙΒΙΑ
Να μη γίνει ο κόσμος σας Πομπηία
από άλλη τέφρα:
από καπνό, από αδιαφορία, από απληστία.
Che il vostro mondo non diventi Pompei
per un’altra cenere:
di fumo, d’indifferenza, d’avidità.
ΙΑΝΘΗ (απευθύνεται και στους μαθητές της Νάπολης)
Εμείς είμαστε οι ζωντανοί κληρονόμοι.
Noi siamo gli eredi viventi.
Όλοι ενωμένοι μπορούμε να γίνουμε φύλακες της μνήμης και της ζωής.
Tutti uniti possiamo diventare custodi della memoria e della vita
- ΧΟΡΟΣ (τελικό τραγούδι)
“Heal the world” Michael Jackson
Lucio Dalla – “Caruso”
1) PROLOGO (2’–3’)
CLIO
Qui non stanno soltanto pietre.
Sta l’istante che si è spezzato in due.
Una città dai molti nomi:
del piacere, dell’arte, del vino,
ma anche del silenzio che pesa come terra.
Eredità — patrimonio.
Una parola che non è passato.
È un dovere nostro. È nostro dovere.
LIVIA
Un dovere…?
Io devo solo un giorno che non ho vissuto.
Un mattino che sapeva di pane e di cenere insieme.
E poi…
il cielo divenne un tetto di pietra.
CLIO
Chi sei?
LIVIA
Sono il “ieri” che non è morto.
Rimane dentro i muri,
negli affreschi,
sui gradini dove il respiro si è fermato.
IANTHE
E io sono l’“adesso” che crede di essere al sicuro.
Ma la Terra ricorda.
E il mare si alza.
E l’aria si scalda.
E le pietre si spaccano — non solo per i vulcani.
Per incuria.
CLIO
Memoria, Ombra, Responsabilità.
Fermiamoci senza vergogna:
Che cosa si salva? Che cosa si perde?
E noi, che cosa facciamo?
2) PARODO (1’–2’)
Brano: Christos Thivaios – “My rain”
3) PRIMO EPISODIO (3’)
CLIO
Livia, dimmi:
che cosa hai visto quando arrivò il giorno della cenere?
LIVIA
Non era un giorno. Era la bocca del cielo.
All’inizio, abbiamo riso.
“Polvere”, abbiamo detto. “Passerà.”
Poi i colori si sono spenti:
il rosso del muro,
il blu del mare,
l’oro del sole.
E in poche ore,
la città divenne una tomba chiusa.
IANTHE
Non è soltanto “rabbia della natura”.
È anche un avvertimento:
la Terra ha dei limiti.
Quando li ignoriamo, lo paghiamo.
LIVIA
Noi non conoscevamo limiti.
Facevamo rumore per non ascoltare la paura.
CLIO
E noi oggi?
Con quale rumore copriamo gli avvertimenti?
IANTHE
Con il rumore dell’abitudine.
Con il “così è il mondo”.
Con il “non cambia nulla”.
…
E invece cambia.
E per primi cambiano i monumenti:
umidità, crepe, sale, ondate di calore, alluvioni.
Poi cambiano le persone.
5) SECONDO EPISODIO (4’)
LIVIA
Voi che venite con occhi limpidi,
non guardate il nostro dramma come uno spettacolo.
Nella mia città,
ognuno salvava ciò che riusciva:
oro, coppe, gioielli.
Nessuno pensò di salvare…
il respiro.
Salvate il respiro.
CLIO
Come si salva il respiro?
LIVIA
Rispettandolo.
Non avvelenandolo.
Ricordando che l’aria è di tutti.
Come lo è la memoria.
IANTHE
E anche il patrimonio è di tutti.
Non appartiene solo ai libri,
né solo agli specialisti.
Appartiene a chi lo protegge.
CLIO
“Hybris.”
Hybris è credere di essere al di sopra della natura.
Hybris è dire “non importa”
quando importa la casa stessa.
La casa è il luogo.
E le pietre del luogo hanno voce.
LIVIA
E se le pietre parlano,
allora tu, Ianthe, che cosa senti?
IANTHE
Sento le crepe.
Sento i monumenti che chiedono rispetto.
Sento monumenti che chiedono ombra,
che chiedono manutenzione,
che chiedono rispetto da chi visita.
E sento anche qualcos’altro:
giovani che possono diventare custodi.
Non con paura — con amore e con azione.
6) CORO (canzone)
(Canzone 3: “La Cura” — senza testo qui.)
7) ESODO (2’–3’)
LIVIA
È ora di tornare nel mio silenzio.
Ma prima di andare,
datemi una promessa —
non a me,
a voi stessi.
CLIO
Quale promessa?
LIVIA
Che il vostro mondo non diventi Pompei
per un’altra cenere:
di fumo, d’indifferenza, d’avidità.
IANTHE (anche verso gli studenti di Napoli)
Noi siamo gli eredi viventi.
Tutti uniti possiamo diventare custodi della memoria e della vita.
8) CORO (canzone finale)
Προτεινόμενη Μουσική:
Lucio Dalla – Caruso https://youtu.be/JqtSuL3H2xs
Χρήστος Θηβαίος – Το νερό https://youtu.be/Gtle7jr5P1o
Μελίνα Τανάγρη – Καταιγίδα στην Αθήνα https://youtu.be/ekrfoNxc9bk
Franco Battiato – La Cura https://youtu.be/RCE92bGhVOg
“Earth Song” — https://youtu.be/XAi3VTSdTxU Michael Jackson – Earth Song
